Atatürk Üniversitesi Doğu Anadolu Kentsel Projeler Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü’nün düzenlediği ‘Tabyaların Somut ve Somut Olmayan Kültürel Miras Olarak Önemi’ bahisli çalıştaya katılan UNESCO Türkiye Ulusal Komitesi Somut Kültürel Miras Komitesi İhtisas Komitesi Üyesi Prof. Dr. Özlem Karakul, tabyaların UNESCO Dünya Miras Listesi’ne sunulma potansiyeli olduğunu söyledi.

SİVİŞLİ TABYASI’NDA ÇALIŞMA

Selçuk Üniversitesi’nde tam vakitli, Orta Doğu Teknik Üniversitesi ve Atatürk Üniversitesi’nde yarı vakitli öğretim üyesi olan Prof. Dr. Özlem Karakul, geçen periyot Atatürk Üniversitesi’nde Doç. Dr. Emriye Kazaz’la birlikte yürüttükleri Rölöve ve Restorasyon Stüdyosu dersi kapsamında öğrencileriyle Sivişli Tabyası’nda evrakıma ve muhafaza çalışması yaptıklarını söyledi. Sivişli Tabyası’nın rölövesini hazırladıklarını ve onarımına yönelik teklifler geliştirdiklerini anlatan Prof. Dr. Karakul, özgün nitelikleri, somut ve somut olmayan kültürel miras bedelleri üzerinde de araştırmalar yaptıklarını kaydetti.

UZUN SOLUKLU BİR SÜREÇ

İnceleme ve araştırmalar sonucunda tabyaların UNESCO Dünya Miras Listesi’ne sunulma potansiyeli olduğunu belirlediklerini kaydeden Prof. Dr. Karakul, adaylık ve süreksiz listeye sunulmak üzere bir ‘adaylık dosyası’ hazırlığını başlattıklarını söyledi. Prof. Dr. Karakul, “Bu bahiste birçok çalışma yapılması gerekiyor. Öncelikle tabyaların belgelenmesi, özgün niteliklerinin tespiti gerekiyor. Bunların korunmasına yönelik çok sayıda çalışmanın mahallî idareler ve üniversite iş birliği ile yapılması, bu kapsamlı çalışmaların süreksiz liste için hazırlanacak belge için kullanılması gerekmektedir. Adaylık süreci, kapsamlı çalışmaların gerektiği uzun soluklu bir süreç olmakla birlikte, sürecin başlaması çok kıymetli diye düşünüyorum. Tabyaların özgünlük ve bütünlüğü ile üstün kozmik bedelini ortaya koymaya ve müdafaaya yönelik çalışmaların sayısı ne kadar artarsa, dünya miras listesi ve süreksiz listesine sunulma ve listeye kaydedilme konusundaki avantajları da yüksek olur. Bu kapsamda Erzurum’daki tabyaların özgünlüğünü koruyanların birlikte, seri miras ve kültürel peyzaj alanları olarak da aday gösterilme potansiyeli bulunmaktadır. Süreksiz listeye kaydedilme sürecinin akabinde dünya miras listesine adaylık ve kaydedilme sürecinde için tabyaların kesinlikle bir idare planı, alan idaresinin de yapılması gereklidir. Tabyaların özgün kıymetlerinin korunması, özgünlüğü ziyan veren ögelerin da yok edilmesine yönelik çalışmaların farklı kurumların üniversite ve yerel yönetimlerin iş birliği halinde yürütülmesi gerekir” diye konuştu.

ERZURUM’UN ÇOK KIYMETİ VAR

Erzurum’un somut olmayan kültürel miras listesinde temsil edilmesi gereken çok sayıda kıymeti olduğunu da belirten Prof. Dr. Karakul, “Kent kapsamında yapmış olduğum gözlemlerde yalnızca anıtsal yapılar değil, klasik konut dokusunda da özgün niteliklerin korunmasına değer verilmesi gerekir. Yalnızca somut nitelikler değil, somut olmayan miras olarak da bedellerinin tespitine yönelik çalışmaların yapılması gerekir. Bunun dışında Erzurum’un dünya miras listesine girecek ögelerinin yanı sıra, somut olmayan kültürel miras temsili listesinde de temsil edilmesi gereken çok sayıda kıymeti bulunmaktadır. Örneğin mutfak kültürü, el sanatları, kelamlı anlatımlar, kelamlı gelenekler, şov sanatları, toplumsal uygulamalar, ritüel ve şenlikler, halk bilgisi, cihan ve tabiat ile ilgili uygulamalar, üzere somut olmayan kültürel miras listesine girebilecek kıymetlerinin de belgelenmesine ve korunmasına yönelik çalışmaların arttırılması gerekir” dedi.

TABYALARI GEZDİLER

UNESCO Türkiye Ulusal Komitesi Somut Kültürel Miras Komitesi İhtisas Komitesi Üyesi Prof. Dr. Özlem Karakul ile çalıştaya katılan akademisyenler, başta Aziziye olmak üzere kimi tabyaları gezdi. Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından Nenehatun Tarihi Ulusal Parkı Alan Kılavuzluğu’na davet edilen araştırmacı-yazar Abdurrahman Zeynal’dan tabyaların tarihi hakkında bilgi alan akademisyenler, bol bol fotoğraf çekti. (DHA)