Türkiye’nin NATO içindeki uzun soluklu ikili standart tenkitleri, son bildirgeyle yeni bir boyut kazandı. Terör tehdidinin birinci kere devlet tehditleriyle tıpkı düzeyde tanımlanması, Ankara’nın güvenlik telaffuzunu güçlendirse de, soru işaretlerini büsbütün ortadan kaldırmadı.

“İKİ TEMEL TEHDİT”

Cumhurbaşkanı Erdoğan, NATO doruğu sonrası düzenlediği basın toplantısında, Türkiye’nin, ittifakın terörizmle çabadaki rolünü öne çıkaran müttefiklerin başında geldiğini vurguladı. Erdoğan, “Nitekim terörizm, NATO’ya yönelik şimdiki iki temel tehditten biri olarak kayda geçirilmiştir. Bu sefer Lahey’de, terörle uğraşın fakat müttefiklerin samimi dayanışmasıyla başarılabileceğini vurguladım. Tepe bildirisine bu tehdidin yansıtılmasını sağladık.” formunda konuştu.

NATO, TÜRKIYE’NIN TEZİNİ KABUL ETTİ

Türkiye, yıllardır bilhassa PKK ve YPG’yi terör tehdidi olarak NATO gündemine taşımaya çalışıyordu. Pekala, NATO, bu tehdidi kendi güvenliği için de önceliklendirmek zorunda mı kaldı? NATO’da yaşanan gelişmeleri Milliyet.com.tr’ye pahalandıran Milletlerarası İlişikler Uzmanı Dr. Necmettin Mutlu. “Bu, sırf bir güncelleme değil, ittifakın güvenlik doktrininin evrim geçirdiğinin bir göstergesi” yorumunda bulundu.

NATO’DA YENİ KONSEPT, YALNIZCA TANKLAR DEĞİL

Dr. Necmettin Memnun şöyle devam etti;

“NATO tarihinde birinci sefer, terör tehdidi; konvansiyonel devlet tehditleriyle (örneğin Rusya) stratejik eşdeğerlik seviyesinde konumlandırıldı. Bu, sadece terminolojik bir güncelleme değil, ittifakın güvenlik doktrininin evrim geçirdiğinin bir göstergesi.
Bu, NATO’nun tehdit tarifinde yapısal bir değişiklik demek. Yeni konsept, yalnızca tanklarla değil, insansız sistemlerle, siber ağlarla, vekil aktörlerle yürütülen savaşlara da odaklanacak.”

İTTİFAKIN KARARI, TÜRKİYE’NİN DIPLOMATİK MÜHENDISLIK BAŞARISIDIR

“Bu karar, Türkiye için klasik askeri muvaffakiyetten çok, diplomatik mühendislik başarısıdır” diyen Memnun, “Türkiye, uzun yıllardır bilhassa PKK/YPG’yi NATO literatürüne açık halde “terör tehdidi” olarak yazdırmak için gayret ediyordu. İsveç ve Finlandiya’nın NATO üyelik süreçlerinde uyguladığı vetolu strateji, bu söylemi diplomatik bir kaldıraç haline getirdi. NATO içindeki birçok ülke için “terör tehdidi bir Türkiye sorunu değil, kolektif güvenlik sorunu” haline gelmeye başladı. Bu bağlamda Türkiye, sırf bir “şikayet eden ülke” konumundan çıkıp, stratejik yönlendirici bir aktöre dönüştü.” açıklamasında bulundu.

NATO NEDEN BU KARARI ALMAK ZORUNDA KALDI?

Kararın art planında yalnızca Türkiye’nin ısrarının değil, Avrupa’nın jeopolitik gerçeklerinin de var olduğunu söz eden Necmettin Keyifli, “Fransa, Almanya ve Belçika üzere ülkelerde artan terör atakları, Sahel bölgesinden gelen göç – terör – organize hata sarmalı, Rusya’nın Vagner gibisi vekil güçleri kullanarak Avrupa etrafında oluşturduğu hibrit uğraş sınırı, Siber akınlar, dezenformasyon, biyoterör üzere asimetrik tehdit biçimleri… Tüm bu ögeler NATO’yu “geleneksel tehdit” tarifini revize etmeye zorladı. Hülasa Tehdit tabiatı değişti ve NATO reaksiyon vermek zorunda kaldı.” dedi.

NATO TATBİKATLARINDA “ASİMETRIK SAVAŞ SENARYOLARI” ZAMANI

“Sadece bildirge tabiri olmanın ötesine geçebilmesi için bir grup adımlar atılabilir” diyen Necmettin Memnun, konuşmasını şöyle sürdürdü;

“NATO Terörle Çaba Mükemmeliyet Merkezi üzere yapılar güçlendirilebilir. (Ankara’daki COE-DAT). Bu merkezler stratejik bağlantı mükemmeliyet merkezlerine evrilebilir, gerçek vakitli istihbarat paylaşımı yaygınlaştırılabilir, terör finansmanı, propaganda ve silah tedarik zincirleri üzerinde ortak baskı sistemleri kurulabilir, NATO tatbikatlarında “asimetrik savaş senaryoları” entegre edilebilir.

Ancak unutulmamalıdır ki, NATO bir savunma ittifakıdır, müdahale ittifakı değil. Münasebetiyle somut katkı daha çok istihbarat, teknoloji ve siyasi dayanak ekseninde olacaktır.”

TÜRKİYE NATO’DAN ALANDA NE KADAR DAYANAK ALABİLİR?

Özellikle Suriye’nin kuzeyinde sürdürülen operasyonlarda, siyasi meşruiyet artışı, istihbarat entegrasyonu, elektronik harp ve keşif sistemleri dayanağı tahminen de kimi NATO ülkeleriyle ikili askeri teknik iş birlikleri öne çıkabilir. Lakin NATO’nun direkt saha kuvveti tahsisi beklentisi gerçekçi değil. Çünkü bu, ittifakın karar alma sistemleri açısından çok kademeli bir onay süreci gerektiriyor ve her üye tıpkı tehdidi birebir yükte görmeyebiliyor.”

TÜRKİYE TEMKİNLİ: NATO KARARI İKİLİ STANDARTLARI SİLER Mİ?

Türkiye uzun yıllardır NATO içinde ikili standart tenkidinde bulunduğunun altını çizen Memnun, “ABD’nin YPG ile “anti-DEAŞ” paydaşlığı, kimi AB ülkelerinde PKK irtibatlı yapılarla kurulan siyasi angajmanlar, Türkiye’nin terörle çaba operasyonlarının “sivil alan ihlali” üzere yansıtılması üzere, bu çelişkiler görünürlüğünü azaltmakla birlikte, büsbütün ortadan kaldırmaz. Çünkü devletlerin dış siyasetteki çıkarları NATO kararlarının üzerinde kalabiliyor. Bu nedenle Türkiye’nin hem siyasi baskı üretme kapasitesini müdafaası, hem de ortak hukuk tabanını kullanması gerekecektir. Bilhassa tüzel diaspora alanında yeni siyasetler geliştirilebilir. Savunuculuk ve lobi düzenekleri kurulabilir.” diyerek Türkiye’nin tetikte olduğunun altını çizdi.

TÜRKIYE, NATO’NUN OYUNUN KURUCUSU OLABİLİR Mİ?

“Yeni NATO konsepti, siber güvenlikten iklim kaynaklı çatışmalara, besin güvenliğinden insansız sistem tehditlerine kadar genişliyor. Türkiye bu dönüşümde jeopolitik pozisyonu, hudut güvenliği uzmanlığı, lokal aktörlerle temas kabiliyeti ve askeri-sivil hibrit kapasite ile öne çıkabilir.

Türkiye, NATO içinde “çok alanlı güvenlik aktörü” kimliğiyle hareket ederek hem direkt NATO fonlarıyla yürütülecek projelerden faydalanabilir hem de ittifakın doğuya açılan kapısı olarak merkezi bir konum elde edebilir.”

AFRO-AVRASYA’NIN İSTİKRARI TÜRKİYE’NİN ELİNDE

Son olarak “NATO’nun bu yeni kararı Türkiye için yalnızca “başarılmış bir hedef” değil, tıpkı vakitte stratejik bir sorumluluk alanının genişlemesi manasına geliyor” diyen uzman kritik bir noktaya da dikkat çekti;

“Türkiye şayet bu süreci yalnızca “zafer söylemi”yle değil, politik mühendislik ve yapan yönetişim ekseninde yürütürse; ittifak içinde belirleyici aktörlerden biri olmaya devam eder. Zira Rusya ve Suriye’de Rusya’yı dengeleme deneyimine sahip Afro-Avrasya jeopolitik tesir alanı olan diğer bir aktör bulunmuyor.”