Gönül Koca Deniz- Avrupa’da alarm verilmesine sebep olan, insanların parklara, ırmaklara, su püskürten çeşmelere koşmasına yol açan Afrika kaynaklı sıcak hava dalgası kapımıza dayandı… Yurdun büyük kısmında bugünden itibaren perşembeye kadar tesirli olacak sıcak hava dalgası yaşlıların, kronik hastalığı olanların ve çocukların günün sıcak saatlerinde dışarı çıkmaması istikametinde ihtarlar yapılıyor.
CNN Türk Meteoroloji Uzmanı Prof. Dr. Orhan Şen de hem sıhhat hem de orman yangınları açısından ikazlarda bulundu. Şen’in paylaştığı bilgiler şöyle:
40 dereceyi geçecek
Bugünden itibaren kavurucu sıcaklar Ege Bölgesi, Trakya, İç Anadolu’nun batısı ve Akdeniz Bölgesi’nin doğusu, Güneydoğu Anadolu, İç Ege ve Marmara’da çok daha tesirli olacak. Sıcaklıklar 40 dereceleri bulacak, birtakım bölgelerde 40 dereceleri geçecek.
10 Temmuz’da yağmur
Sıcak hava dalgası 10 Temmuz’a kadar tesirli olacak. 10 Temmuz’da ise Balkanlardan İstanbul’a yağmur geliyor. Bu yağışlı hava sıcaklıkları ortalamalara düşürecek. Batıdaki sıcak hava biraz İç Anadolu’nun doğusuna gerçek kayacak; Akdeniz, Karadeniz ve Marmara’da sıcaklıklar olağana ve tahminen de olağanın altına düşecek. 30 derecelerin altına düşebilir. O vakte kadar İstanbul’da sıcaklıklar 33-34 derecelere kadar çıkacak.
Bugün İzmir 37, Ankara 30, İstanbul 31, Antalya 37 derece. Salı günü İzmir 39, Aydın 42, Balıkesir 39, Edirne 39, Kırklareli 37, İstanbul 33 derece olacak. Ankara da 35 dereceye çıkacak hafta içi. Karadeniz ve Doğu Anadolu’nun doğusu ve kuzeyi hariç öbür bölgelerde 35 derecenin üzerinde sıcaklıklar olacak. Perşembe günü Balkanlardan gelecek yağışlı hava Marmara ve Batı Karadeniz’de tesirli olacak. Başka bölgelerde yağış görülmeyecek ancak hava sıcaklıklarının 4-5 derece kadar düşmesini sağlayacak.
Sadece 5 dakika!
Ultraviyole indeksi 8 ila 10 ortasında bu devirde. Bu ne demek? Dışarıda lakin beş dakika kalabilirsin demek. Bu herkes için geçerli.
Banyo yapıp yatmamak gerekiyor, saçın bir kısmı ıslak kalıyor. Islakken uyursanız başınızın etrafındaki nem ve hissettiğiniz sıcaklık artar.
2003’te Avrupa’da bir sıcak hava dalgası uzun müddet kaldı. 70 bin kişi öldü. Paris’te 35 bin kişi öldü. Beyin kanamasından hayatını kaybediyor. Bu periyotta şapkasız, gözlüksüz dışarı çıkılmamalı, rahat kumaşlardan oluşan geniş kıyafetler giyilmeli. Saat 10.00-17.00 ortasında dışarı çıkılmamalı. Deniz kenarında da radyasyon daha fazla zira kumdan da yansıma fazla oluyor.
Güneydoğu Anadolu’da ve İç Ege’de tarım personelleri ve dışarıda çalışanlar için öğlen tatil mühleti uzatılmalı.
Ormanlarda risk artıyor
Prof. Dr. Orhan Şen, bu periyotta orman yangınları açısından da riskin arttığını belirtti: “Özellikle Ege Bölgesi’nde nem de düşük, yüzde 20’nin altında. Çanakkale, Balıkesir Edremit civarlarında orman yangınları açısından teyakkuz durumuna geçelim. Risk yükseliyor. Yanınızda kibrit bile bulundurmayın. Açıkta bırakılan çakmaklar patlayabilir. Orman alanlarının yanından geçerken sigara izmariti atmamalıyız. Anız esasen hiç yakmamalıyız.”
Şen, alınabilecek tedbirlere ait de “Orman yanından geçen yolları trafiğe kapatmak lazım. Nemin yüzde 20’nin altına düştüğü, sıcaklıkların 45 derecenin üzerine çıktığı, rüzgârın da saatte 40 kilometrenin üzerine çıktığı periyotlarda orman yangınları açısından riskli bölgelerde elektrik bence kesilmeli. Zira elektrik telleri bazen kopabiliyor, ısınınca da yangına neden olabiliyor” dedi.
Aşırı sıcakta beslenmeye dikkat
Diyetisyen Fatma Turanlı, sıcak havalarda terleme ile kaybolan su ve mineralleri yerine koymak için günde en az 2-2,5 litre su içilmesi gerektiğini belirterek şunları kaydetti: “Ayran, kefir, maden suyu üzere sağlıklı içecekler tercih edilmeli. Kavun, karpuz, salatalık, çilek üzere su oranı yüksek besinler tüketilerek hem serinlik hem de sıvı desteği sağlanabilir. Serinlemek için tercih edilen gazlı, şekerli içeceklerden ve çok kafeinli içeceklerden uzak durulmalıdır. Kafeinli içecekler bedenden su atılmasını hızlandıracağı için su gereksinimini da artırır. Beslenmede sindirimi sıkıntı olan çok yağlı, kızartılarak hazırlanmış yahut çok soslu besinler yerine zeytinyağlı zerzevat yemekleri, salatalar, tam tahıllı besinler üzere sindirimi kolay ve hafif yiyecekler tercih edilmeli.”
Ferahlatan lezzetler
Turanlı, sıcak havalarda hem sıvı gereksinimini karşılamak hem de ferahlatıcı tesiriyle bedeni serinletmek için vitamin ve mineral açısından da varlıklı şu tanımları öneriyor:
Karpuzlu içecek
Malzemeler: * 2 su bardağı doğranmış, çekirdeği ayıklanmış karpuz * 1 su bardağı soğuk su (maden suyu da olabilir) * 1 tatlı kaşığı taze limon suyu * Birkaç yaprak taze nane * Buz küpleri *İsteğe bağlı bir çay kaşığı bal
Hazırlanışı: Doğranmış karpuzları blender’a koyun ve pürüzsüz hale gelene kadar çekin. Karışıma soğuk suyu ve limon suyunu ekleyin, tekrar karıştırın. İsterseniz bir çay kaşığı bal ekleyebilirsiniz fakat karpuzun tatlılığı kâfi olacaktır. Bardaklara buz küplerini koyun, karışımı üzerine dökün. Taze nane yapraklarıyla süsleyip çabucak servis edin.
Soğuk ayran aşı
Malzemeler: * 1 su bardağı haşlanmış buğday * 1 su bardağı haşlanmış nohut * 2 su bardağı yoğurt * 3-4 su bardağı soğuk su *1 adet salatalık (küçük doğranmış) * Taze nane ve dereotu * Tuz
Hazırlanışı: Yoğurt ve soğuk suyu pürüzsüz olana kadar çırpın. Haşlanmış buğday ve nohudu ekleyin. Salatalığı ve taze otları ekleyin. Tuz ek edip karıştırın. Soğuk olarak servis edin.
Hamilelere öneriler
Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nden Bayan Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Serhat Şen: Saat 11.00 ila 14.00 ortası güneş dik açıyla geldiği için termal ve ultraviyole tesiri daha fazladır. Gebeler, bu saat diliminde güneşin tesirlerinden kaçınmalı. Bu durum cilt lekelerine, susuzluğa bağlı tansiyon ve çarpıntıya neden olabilir. Gebeler bilhassa yüz, gerdan ve omuz bölgelerine 50+ faktör güneş kremini uygulasınlar. İçeriğinde gaz olan içecekler ve kahve tüketiminden kaçının, şeker tüketimini dengelemek için meyve yiyin.
Polonya’nın Krakow şehrinde halk, su püskürten çeşmelerle serinlemeye çalışıyor.
Avrupa’da kırmızı alarm
Avrupa, okulların kapatılmasına ve açık havada çalışma yasakları uygulanmasına neden olan sıcak hava dalgası ve orman yangınlarıyla çaba ediyor. Afrika kaynaklı yüksek basınç sistemi, Avrupa’yı tesiri altına alarak birtakım ülkelerde hava sıcaklığının 46 dereceye kadar yükselmesine neden oldu.
ALMANYA: Doğusunda çok sıcak, kuraklık ve rüzgârın tesiriyle çıkan çok sayıda orman yangınıyla gayret devam ediyor. En az 1000 hektarlık alanın ziyan gördüğü bildirilen yangınlarda en az iki itfaiyecinin ağır yaralandığı duyuruldu.
AVUSTURYA: Çok sıcakların tesiri altındaki ülkede sıcaklık ve kuraklığın orman yangını riskini artırdığı ve Üst Avusturya’da (Oberösterreich) orman yangınları yaşandığı bildirildi.
Komşuda da yangın
YUNANİSTAN: Girit Adası’nda salı günü çıkan ve binlerce turistin tahliye edilmesine neden olan yangınlar denetim altına alındı. Perşembe günü Atina’nın doğusundaki bir kıyı kasabası olan Rafina’da çıkan büyük bir yangın da söndürüldü. Yangın, tahliyelere, yol kapanmalarına ve başşehir Atina’daki milletlerarası havalimanında sefer aksamalarına neden oldu.
İSPANYA: Çok sıcaklara bağlı dört vefatın kayıtlara geçtiği İspanya’da yetkililer, çok sayıda orman yangını ile de çabaya devam ediyor.
Eyfel’de yasak
FRANSA: 1900 kadar okul sıcaklar nedeniyle kapatıldı. Yetkililer, çok sıcakların demir yapıyı genleştirmesi nedeniyle Eyfel Kulesi’nin doruğunu üç gün ziyarete kapattı. Hava sıcaklıklarının düşmeye başladığı ülkede Eyfel, evvelki gün tekrar ziyarete açıldı. Ülkenin güney bölgelerinde 36 derecenin üzerindeki sıcaklıklar tehdit oluşturmaya devam ediyor.
İTALYA: Hafta başında yaşanan vefatlar sonrasında 18 kentte kırmızı alarm verildi. Kriz hali devam ediyor. Birçok kentte öğlen saatlerinde açık havada çalışmak yasaklandı.
Can dostlarımıza buzlu su
Sıcak havadan can dostlarımız da etkileniyor. Veteriner Tabip Mehmet Atay’ın teklifleri şöyle:
* Sokakta yaşayan kedi ve köpeklerimiz de güneş ve sıcak çarpmasına maruz kalabiliyor. Bunun önüne geçmek için güneş ışınlarının tesirinden engelleyecek formda sistemler oluşturulmalı, apartman kenarları ve ağaç gölgeleri kullanılmalı. Şemsiye, kartonlar ile inançlı barınaklar oluşturup güneşin ve ısının çarpması kısmi olarak engellenebilir.
*Bu barınakların önlerine sık sık değiştirmek şartıyla ve paklığı yapılarak su konulmalı. Mümkünse suyun içerisine buz konulması bedenin termo regülasyonunu muhafazasını sağlar.
* Kedi ve köpeklerde ter bezi olmadığı için sık sık soluk alıp vermeyle bedenin ısı istikrarı korunur. Lisanı dışarıda sık sık nefes alan bir kedi yahut köpek gördüğünüzde önüne serin su koyup içmesini sağlayın. Bu türlü durumlarda kedi yahut köpeği yıkamak yanlışsız bir yaklaşım değil.
* Konutlarımızın, iş yerlerimizin önüne mama ve su koyarak sokaktaki dostlarımızı destekleyebilirsiniz.
