Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Azerbaycan ziyareti dönüşünde gazetecilerin sorularını yanıtladı. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamaları şöyle: Değerli basın mensubu arkadaşlarım sizleri en kalbi hislerimle hürmetle selamlıyorum. Ekonomik İşbirliği Teşkilatı 17’nci Zirvesi’ne katılmak üzere Hankendi’ye gerçekleştirdiğimiz ziyareti tamamlamış bulunuyoruz. Kurucu üyesi olduğumuz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı 1985 yılından bu yana, toplam 8 milyon kilometrekarelik bir coğrafyada yarım milyara aşkın nüfusa hitap eden bölgesel bir platform haline geldi. Teşkilat, büyük potansiyeli bulunan jeostratejik olarak son derece değerli bir bölgede, iş birliğini derinleştirmeye devam ediyor. Birebir vakitte üyelerinin sahip olduğu ortak kıymetleri ve kadim kardeşliği de yönetiyor. Ülkemiz, teşkilatın bağlı kuruluşlarından Ticaret ve Kalkınma Bankasına, Eğitim Enstitüsüne ve Besin Güvenliği Bölgesel Uyum Merkezine de konut sahipliği yapıyor. Malumunuz bugünkü tepenin ana temasını, “Sürdürülebilir ve İklim Değişikliğine Güçlü Bir Gelecek İçin Yeni Vizyon” başlığı oluşturuyor.

Nitekim teşkilatımızın yayıldığı coğrafya, iklim krizinden en fazla etkilenen bölgelerin başında geliyor. Dorukta yeşil dönüşüm, güç kaynaklarının faal kullanımı ile sürdürülebilirlik ve iklim değişikliği hususlarında görüş alışverişinde bulunuldu. Bir başka değerli bahis; teşkilatın aktifliğinin artırılmasıydı. Bu konuda bizim de birtakım tekliflerimiz oldu. Bu noktada teşkilatımızın özellikle ticaret, bağlantısallık, ekonomik entegrasyon ve güç kaynaklarının verimli kullanımı üzere alanlarda oynadığı rolü pekiştirecek önlemleri değerlendirdik. Biz, teşkilatın temel odağını kaybetmeden üyeleri ortasında iktisadi ve ticari iş birliğini desteklemesini, sonuç ve proje odaklı bir yapıya dönüşmesini istek ediyoruz. Bu konuda da bir oydaşma olduğunu gördük. Teşkilatın bu temelde yapılacak dönüşümüne rehberlik etmesi öngörülen 2035 Vizyon Belgesi’nin çerçevesini belirlemeye dair istişarelerde bulunduk. Tepenin çabucak öncesinde tertiplenen iş, bayan ve gençlik forumlarının çıktılarını da üye ülkeler olarak değerlendirdik. Teşkilat bünyesinde turizm iş birliğinin arttırılması da gündemdeydi. Malumunuz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı 2025 Turizm Başşehri olarak seçilen Erzurum’da, çeşitli faaliyetlere devam ediyoruz. Bu kapsamda Kış Oyunları, Palandöken İktisat Forumu ve Gastronomi Fuarı üzere 50’ye yakın aktifliği yaptık, yapıyoruz. İnşallah turizm iş birliğine dair çalışmaları 2026 yılı turizm başşehri seçilen Şuşa’da beraberce sürdüreceğiz.

Bölgesel gelişmeler bağlamında, İsrail’in saldırgan tavrı ışığında, İran ve Gazze’deki durumu değerlendirdik. İran Cumhurbaşkanı Sayın Mesud Pezeşkiyan’la da bu çerçevede istişare ettik. Türkiye olarak, fiili ateşkes durumunun kalıcı sükunete tahvil edilmesi için her türlü uğraşı göstermeye hazır olduğumuzu, kendisine tekraren belirttim. İsrail’in haydutça taarruzlarında hayatını kaybeden kardeşlerimiz için bir sefer daha başsağlığı diledim. Gelişmeler hakkında kendisiyle temasta kalmaya devam edeceğim. Ayrıyeten, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev kardeşim ve Pakistan Başbakanı pahalı dostum Şahbaz Şerif’le detaylı görüştük. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Özbekistan, Kırgızistan ve Tacikistan başkanlarıyla de samimi sohbetlerimiz oldu. Elbette doruğun Azerbaycan’ın azat ettiği Hankendi’de yapılıyor olması ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin gözlemci olarak dorukta Cumhurbaşkanı Sayın Ersin Tatar tarafından temsil edilmesi, bizim için farklı bir mana teşkil etti. Malumunuz en son Azerbaycan’ın Bağımsızlık Günü vesilesiyle Laçın’ı ziyaret etmiş ve havalimanının açılışını İlham Aliyev kardeşimle birlikte yapmıştık. Bu kere barış, istikrar ve kalkınma yolundaki duruşumuzu ve bildirilerimizi Hankendi’de verip, Azerbaycan’la dayanışmamızı tekrar sergiledik. Bu ziyaretimizin Ekonomik İşbirliği Teşkilatı’nın üye ülkeleriyle aramızdaki bağları güçlendirmesini ve kardeşliğimizi pekiştirmesini temenni ediyorum. Alınan kararların hayırlara vesile olmasını diliyor, sizleri muhabbetle selamlıyorum.

SORU-CEVAP

DENGELER ÇOK SÜRATLİ DEĞİŞİYOR”

Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, dünya genelinde tarifeleri artırma kararı aldı. Bu durum ülkelerin de karşılıklı olarak tarifelerinin yükseltilmesini ve bölgesel iş birliklerinin artışını beraberinde getirdi. Bu noktada Ekonomik İşbirliği Teşkilatı olarak, bu devirde üye ülkeler ortasında ekonomik iş birliğini artırmak ismine, bu dorukta yeni kararlar alındı mı?

Öncelikle Ekonomik İşbirliği Teşkilatı’nın kurucu üyelerinden biri olarak bu platformu sadece ekonomik değil, birebir vakitte jeopolitik araç olarak da görüyoruz. Teşkilatımızın emellerinden biri de üye ülkelerin kalkınmalarına katkıda bulunmaktır. Birlikte kalkınmak, birlikte kazanmak için iş birliği olmazsa olmazdır. Hele hele ticari maliyetlerin ve risklerin arttığı bir atmosferde, bu iş birliğini artırmak hayati hale geliyor. Hankendi’deki dorukta ekonomik büyümenin bölgesel iş birlikleriyle daha sağlam temellere oturacağını vurguladım. Biz hem Ekonomik İşbirliği Teşkilatı hem de dahil olduğumuz tüm platformlarda iş birliği fırsatlarının değerlendirilmesini ve yeni fırsatlar oluşturulmasını daima savunduk, savunuyoruz. Ekonomik İşbirliği Teşkilatı’nın son devir gayeleri ortasında yer alan, ticaretin özgürleştirilmesi, bunun yanında lojistik altyapı entegrasyonu, gümrüklerin sadeleştirilmesi üzere adımları zati güçlü bir halde destekledik, destekliyoruz. Bütün bunlarla bir arada Orta Asya ülkeleri, İran, Pakistan, Afganistan üzere üyelerle ticaret hacmimizi geliştirerek ve alternatif finans modelleriyle de bölgesel dayanıklılığı artırmayı hedefliyoruz. Dünyada istikrarlar artık çok süratli değişiyor. Bu dinamik süreci ustalıkla yönetmek, değişime ayak uydurmak da değerli. Ticari faaliyetlerinizi ve iş birliklerinizi değişen koşullara uygun hale getiremezseniz kaybedecek olan da siz olursunuz. Biz, bizimle birlikte dostlarımızın da kazanması için çalışıyoruz. Yani bu alanda da “kazan kazan” tezini savunuyoruz, savunacağız.

“TERÖRSÜZ TÜRKİYE’Yİ İNŞAA EDECEĞİZ”

 DEM Parti’nin, PKK’nın silah bırakmasıyla ilgili önümüzdeki haftayı işaret ettiğini biliyoruz. Siz de haftaya DEM Parti heyetini kabul edeceksiniz. Kabulde hangi konular ele alınacak? Tarih netleşti mi? Öbür taraftan “Terörsüz Türkiye” sürecinde hangi evredeyiz?

Biz “Terörsüz Türkiye” amacımıza ulaşacağımıza inanıyoruz. Milletimizin birçok hayalini gerçeğe dönüştürdüğümüz üzere, kardeşliğimizi tahkim edecek, iç cephemizi güçlendirecek ve medeniyet yürüyüşümüzü hızlandıracak bu hayali de gerçekleştireceğiz. “Terörsüz Türkiye” adımları denetimli biçimde gerisi gerisine atılıyor. Bizim halimiz net, bunu en başından tabir ettik. “Silah bırakma şartsız olmalı ve örgüt yapısal olarak kendini feshetmelidir” dedik ve basamak kademe bu noktaya gelindi. Terör örgütünün silah bırakma kararını uygulamaya başlamasıyla süreç biraz daha sürat kazanacaktır. Silahın, kanın, gözyaşının milletimizin gündeminden büsbütün çıkmasıyla önümüzde yesyeni bir kapı arkasına kadar açılacak. İlgili kurumlarımız her adımı, her hamleyi titizlikle takip ediyor ve gerekli adımları atıyor. Bu süreci kendi haline bırakmayız, provokasyonlara da müsaade etmeyiz. Titizlikle çalışıyor, emin adımlarla ilerliyoruz. DEM Parti heyetiyle de “Terörsüz Türkiye” amacına ulaşmak için bugüne kadar atılan adımları ve bundan sonrasını ele alacağız. Kabulümüz önümüzdeki hafta içinde olacak. Bu hususta Özel Kalem Müdürüm Hasan Doğan Bey kendileriyle irtibat sağlayarak randevu tarihini verecek. O tarihte DEM Parti’den Pervin Buldan Hanım ve yanında da Mithat Sancar Bey birlikte gelecekler. Bu görüşmede benim de yanımda Genel Lider Vekilimiz Efkan Ala Bey ve MİT Liderimiz İbrahim Kalın Bey olacak. Birlikte bu görüşmeyi yapacağız. Terör örgütü PKK’nın silah bırakması, Türkiye için hem güvenlik hem demokrasi hem de kalkınma alanlarında yeni bir devrin başlangıcı olacaktır. “Terörsüz Türkiye” başlığı noktasında rastgele bir sorun yok. Bunu aslında şu anda DEM Parti kümesi da tabir ediyor. Birlikte inşallah bu “Terörsüz Türkiye” uğraşımızı yürüteceğiz. Ülkemizin tamamında, Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu’da “Terörsüz Türkiye”yi nasıl inşa edeceğimize yönelik çalışmaları birlikte yapacağız. Burada rastgele bir tereddüt kelam konusu değil. Cumhur İttifakı olarak aslında biz bu mevzuda hemfikiriz. İnşallah Terörsüz Türkiye’yi de birlikte inşa edeceğiz. Bizler silah bırakma konusunun da takipçisiyiz. Gerek Dışişleri Bakanlığımız gerek Ulusal İstihbarat Teşkilatımız süreci takip ediyor.

 TRUMP İLE GÖRÜŞMENİN AYRINTILARI: YEMEK KUYRUKLARINDA ÖLEN BEŞERLER VAR

Benim sorum Gazze’yle ilgili… İran’da kırılgan olarak görülse de bir ateşkes sağlandı ancak gözümüz Gazze’de. Zira insani durum giderek ağırlaşıyor. Orada da bir ateşkesin sağlanması için bir yandan da yer arayışları var. Yakın vakitte Gazze’de bir ateşkes olabilir mi? Bilhassa Amerika Birleşik Devletleri’nin İsrail’i ateşkese zorlayıcı adımlar artmasını bekliyor musunuz?

Gazze’nin kaybedecek vakti yok, Gazze’de insanlık can çekişiyor. İnsanların açlığa mahkum edilmesinin, üzerlerine bombaların yağdırılmasının görmezden gelinmesi insanlıkla bağdaşmıyor. Bir an evvel ateşkesin sağlanması ve insani yardımların oraya en aktif biçimde ulaştırılması için çabalıyoruz. Türkiye olarak diplomatik uğraşlarımızı hiç kesmedik ve her muhatabımızla oradaki insani tablonun vahametini konuşuyoruz. Lahey’deki NATO Başkanlar Zirvesi’nde ABD Lideri Sayın Trump’la ilk günün akşamı bir görüşmemiz oldu. Bu görüşmede bu mevzuyu da ele aldık. Kendilerinden Gazze sürecine müdahil olmasını istedim ve “İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’yla bu süreci en güzel işletecek olan sizsiniz. Bilhassa yemek kuyruklarında öldürülen beşerler var. Bu insanların öldürülmemesi için sizin buraya müdahil olmanız gerekiyor.” dedim. Kendilerinin de bu hususta olumlu yaklaşımını gördüm. O yemek kuyruklarındaki şehitlerimizin sayıları şu ana kadar 55-60 bini bulmuş durumda. Temenni ediyorum ki; bu attığımız adımlarla bu duruma da bir son nokta koymuş oluruz. Bu ortada bölgede 100 bine yakın da yaralı var. Bu yaralıların içinde şu anda peyderpey tedavi için ülkemize gönderilenler var. Onların, hastanelerimizde tedavileri yapılıyor. Ona da devam ediyoruz, devam edeceğiz. Gazze’de yaşanan insani trajediyi en başından beri hem siyasi hem de diplomatik seviyede gündemimizin merkezine aldık. Savaşın birinci günlerinden bu yana İsrail’in Gazze’deki ataklarını “soykırım” olarak nitelendirdik ve diplomatik kanallarla ateşkese öncülük eden ülkeler ortasında yer aldık.  Dışişleri Bakanlığımız ve Türk Kızılay’ı üzerinden insani yardım koridorlarının açılması, hastaların tahliyesi üzere alanlarda da etkin rol aldık.  Katar ve Mısır üzerinden yürüyen arabuluculuk sistemine direkt takviye verdik. Sayın Trump’un girişimleriyle şimdi de 60 günlük süreksiz bir ateşkes planı gündeme geldi.  Bu süreçte ABD’nin İsrail üzerindeki tesiri belirleyici olacak. ABD başta olmak üzere Batılı ülkelerin İsrail’i ateşkese zorlamak için baskılarını artırması bu noktada çok değerli. İran ile İsrail ortasında sağlanan ateşkesin Gazze için de bir kapı araladığını düşünüyoruz. Hamas tarafı bu bahiste uygun niyetini tekraren ortaya koydu. Lakin İsrail’in ateşkesleri ihlali nedeniyle bölgede kalıcı bir sükunet bir türlü sağlanamadı. Bu defa de birebiri olmasın diye çalışıyoruz. İsrail’in eksiksiz uyacağı bir ateşkesin inşa edilmesi gerekir. Bunu sağlamak için güçlü bir müzakere tabanı oluşturmaya gereksinim var. Bilhassa ateşkes için verilecek garantiler konusu değerli. İnsani yardımların kesintisiz ulaşımı konusu da hayati. Bu yardımların sevkiyatının teminat altına alınması gerekir. Öbür yandan Gazze’nin altyapısı İsrail tarafından yok edilmiş durumda. Altyapının tekrar inşası, Gazze’nin yine ayağa kaldırılması, yine yaşanabilir bir hale getirilmesi için neler yapılması gerektiğini ortaya koyuyoruz. Milyona yakın insan yerinden edildi, beşerler açlık sonunun altında yaşıyor. Ateşkes durumunda memleketler arası toplumun yine inşa projelerine süratle yatırım yapması gerekiyor. Kalıcı ateşkes sağlanabilirse, bölgede kalıcı barışa uzanan bir yol açılabilir. Bunun için öncelikle eksiksiz uyulacak, güçlü ve kalıcı bir ateşkes kaide. İki devletli tahlil ise bölgemizdeki bu kronik sorunun tek tahlil anahtarıdır.

“F-35’LER TÜRKİYE’YE PEYDERPEY TESLİM EDİLECEKTİR”

 ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack geçtiğimiz günlerde F-35’ler ile ilgili bir açıklama yaptı. Yıl sonuna kadar bir gelişme olabileceğini söyledi. Buna reaksiyon Yunanistan’dan geldi. Telaşla karşıladıklarını söz ettiler. Türkiye, dış siyasetinde hem tahlilci orta bulucu hem barışçı tavrının somut örneklerini gösteren bir ülke. Buna karşın Yunanistan’ın bu tavrı gerçek bir tasayı mi yansıtıyor? Yoksa sanki Yunanistan’ın İsrail’le son periyotta ağırlaşan bağlarının bunda bir etkisi olabilir mi?

Biz F-35’leri öncelikle kendi güvenliğimiz için istiyoruz. F-35 problemi bizim için sırf bir askeri teknoloji problemi değil; birebir vakitte başta NATO üzere memleketler arası platformlarda güçlü iştirak mevzusudur.  Lakin olağan bu sıkıntı kendi göbeğimizi kendimiz kesmemize vesile oldu ve savunma sanayii alanında atılımlarımızı hızlandırdı. Bizim güvenlik altyapımızı güçlendirmemiz, kimse için bir tehdit değildir. Hele hele dost ve müttefiklerimiz için hiç değildir. En son NATO doruğunda müttefiklerin savunma harcamalarını artırmasına yönelik bir karar alındı. Yani denildi ki “NATO ülkeleri kendi savunma altyapılarını kuvvetlendirsin, muhtaçlıklarını karşılasın, bu NATO’nun da savunmasını da güçlendirsin.” Hasebiyle Yunanistan’ın bizim savunma alanında attığımız adımlar nedeniyle endişelenmesi yersiz ve manasızdır. Türkiye, güvenliğini ve çıkarlarını tehdit etmeyen, düşmanca bir halla önüne çıkmayan hiçbir ülke için tehdit değildir. Tersine Türkiye, bölgesinde ve dünyada barışı, huzuru ve güvenliği sağlamak için azami efor gösteren, dostları için son derece sağlam bir ülkedir. Etrafımızda hiçbir çatışma yoktur ki Türkiye, barışçıl bir yaklaşımla onu sonlandırmak için çabalamasın. F-35 konusunu ortamızda konuştuk ve işin takipçisiyiz. Ben Sayın Trump’ın bu konuda yaptığımız mutabakata sadık kalacağına inanıyorum. Bu F-35’lerin Türkiye’ye peyderpey teslimi onun periyodunda gerçekleşecektir diye düşünüyorum.

Geçtiğimiz ay Kahramanmaraş’ta sarsıntı konutları anahtar teslimi merasiminde Sayın Aliyev’le bir araya geldiniz. Çabucak sonraki gün Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’ı İstanbul’da kabul ettiniz. Artık de Azerbaycan’ın sembol kenti olan Hankendi’ydeyiz. Haliyle merak ediyoruz bu temaslarınız nasıl geçti? Azerbaycan-Ermenistan barış muahedesi hangi kademede? Zengezur Koridoru ne vakit açılacak, sanki bu mevzuyla ilgili net bir bilgi var mıdır? Son olarak Orta Koridor’un işlemeye başlaması bölgeye nasıl bir çıkar getirir?

Bizim Azerbaycan ile hukukumuz öbür ülkeler ortasındaki münasebetlerden farklıdır. Biz Azerbaycan ile yalnızca dostluk değil, kardeşlik bağı ile de bağlıyız. “İki devlet, tek millet” kelamı alelade söylenmiş bir kelam değildir. Derin manalar içerir ve somut karşılığı vardır. Bunu tarih boyunca tekraren kanıtlamışızdır. Münasebetiyle bu bölgedeki hadiselere dışarıdan bakamayız. Güney Kafkasya’daki barış ve huzur herkese kazandırır. Azerbaycan ile Ermenistan ortasındaki barış sürecinin de diplomatik çerçevesi tamamlanmış durumda.  2024 yılı sonunda Brüksel, Moskova ve Tiflis’te yapılan görüşmelerle barış mutabakatının son metni üzerinde mutabakat sağlandı.  Ermenistan, başlangıçta Zengezur Koridoru’na karşı çıksa da ekonomik entegrasyona katılmak için daha esnek bir yaklaşım sergiliyor. Bu bölgenin kalkınması yalnızca Azerbaycan için değil, Ermenistan için de, bizim için de, İran ve öteki ülkeler için de bir fırsattır. Zengezur koridoru ile yalnızca Azerbaycan değil bölgenin tamamı için yeni imkanları beraberinde getirecektir. Bu çizgisi yalnızca jeopolitik değil; jeoekonomik bir ihtilalin modülü olarak görüyoruz.  Zengezur Koridoru’nun açılması, Orta Koridor için de stratejik bir gelişme olacak. Koridor açıldığında, Türk malları Hazar’ı geçerek Orta Asya ve Çin’e daha süratli ulaşacak, Avrupa’dan Çin’e giden mallar da Türkiye üzerinden geçmeye başlayacak. Orta Koridorun açılması güneyden itibaren bize ve Azerbaycan’a kadar birçok ülkeyi kapsıyor. Bunun dışında Çin’den gelen yolla da bütünleşiyor. Bu türlü bir ehemmiyeti var. Biz bu süreç içerisinde tüm adımlarımızı en hoş halde atıyoruz. Burada en değerli olan Zengezur sınırı. O çizgi raylı sistemi de içeriyor. Bunun için de yük nakliyatında Zengezur çizgisinin ehemmiyeti ziyadesiyle artıyor ve artacak. Orta Koridor bütün gücünü, buradan alıyor. Orta Koridorun Zengezur çizgisiyle bütünleşmesi ve onunla bütünleştikten sonra da yük nakliyatında, yolcu nakliyeciliğinde bu türlü bir fonksiyon görmesi değerli. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev Bey buraya çok ehemmiyet veriyor. Irak da buraya kıymet veriyor. Iğdır’dan geçip Nahçıvan’la bütünleşerek devam eden bir çizgi olacak. Bu çizginin imaliyle da inanıyorum ki yük nakliyeciliğinde kıymetli bir adımı atmış olacağız. Ayrıyeten Türkiye’nin Kars–Iğdır–Nahçıvan demiryolu sınırı ve Karabağ’daki inşaat yatırımları, Zengezur Koridoru açıldığında daha aktif işleyecek. Dünya değişiyor ve bu durum yeni adımları atmayı mecburî hale getiriyor. Değişime ayak uydurmak, potansiyelleri harekete geçirmek, yarar kapılarını da açmak manasına gelir. Ermenistan ile Azerbaycan’ın imza atacağı barış, bölgenin iklimini değiştirecek. Sağlanacak kucaklaşma ile yeni ve tarihi fırsat pencerelerinin gerisi arkasına açıldığına şahitlik edeceğiz. Bölgenin çatışmalar ve savaşlar nedeniyle atıl kalan potansiyelinin harekete geçirilmesi ile birlikte kazanma modelinin nadide örneklerinden biri daha oluşacak.

 “YENİ BİR ÇATIŞMAYA TAHAMMÜL YOK”

Rusya’yla Azerbaycan ortasında bir gerginlik yaşanıyor. Bu bölgesel bir krize dönüşebilir mi? Bu bahis temaslarınızda gündeme geldi mi?

Türkiye, hem Azerbaycan hem de Rusya ile derin diplomatik ve stratejik ilgilere sahip bir ülke. Gerginliği yakından takip ediyor ve her iki ülkeye de itidal davetinde bulunuyoruz. Diplomatik tansiyonu yumuşatacak açıklamalarla sorunun daha kolay ve makul bir tahlile kavuşacağına inanıyoruz. İki ülke ortasında yaşanan olumsuz gelişmelerin bir an evvel sona ermesini temenni ediyorum. Yaşanan şanssız hadiselerin Rusya ve Azerbaycan ortasındaki bağlantılarda tamiri imkansız hasara neden olmaması en büyük isteğimizdir. Yaşanan lokal hadiselerin ve sonuçlarının kendi mecrasının dışına çıkartılmadan tahlile kavuşturulması mümkündür. Soruna itidali elden bırakmadan yaklaşmak gerekir. Biz iki dostumuzun da bu sorunun üstesinden gelecek anlayış düzeyinde olduğunu biliyoruz. Meselinin halli yolunda atılacak yapan adımlara dayanak vermeyi sürdüreceğiz. Önceliğimiz gereğince savaşa, çatışmaya sahne olmuş bölgenin sıkıntı da elde edilen istikrarını sarsacak ani tırmanışlardan kaçınmak olacak. Kafkasların yeni bir çatışmayı kaldırmaya tahammülü kalmamıştır. Türkiye olarak, sükunetin yanında yer alarak, diplomatik süreçlerle sıkıntıyı tahlili kavuşturacağımıza inanıyorum. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev Bey’le yaptığımız görüşmede mevzu gündemimize geldi. İlham Bey burada çok dikkatli, önlemli bir adım atıyor. Bu işi kovalamak, kızıştırmaktan yana değil. Bunu telafi edeceklerini ben İlham Bey’in bana yaptığı açıklamalardan anladım.

ABD Başkanı Donald Trump Suriye’ye yaptırımları kaldırdı. Bu Suriye’nin ekonomik manada kalkınması için çok değerli bir adımdı. Birinci sorum Türkiye’nin Suriye’nin kalkınmasındaki rolü ne olacak? Mesela ileriki basamakta bir hür ticaret bölgesi görür müyüz? Öbür yandan Trump, yaptırımları kaldırırken Suriye’nin İbrahim Antlaşmaları’na katılmasını da talep etti. Büyükelçileri de bunu onayladı. ABD, Suriye-İsrail ortasında güvenlik ön görüşmelerini yürütüyor. Orada da Suriye’den talepleri; İsrail’le uygun alakalar, SDG’nin sisteme entegrasyonu, kayıp Amerikalıların bulunması üzere hususlar. Türkiye açısından bu süreç ne söz eder?

 Türkiye, Suriye’nin müreffeh geleceğini destekleyen, huzuru ve barışı perçinleyen tüm gelişmeleri destekliyor. Nasıl ki Suriye’de yaşanan ve artık geride kalan iç savaşın birinci gününden itibaren Suriye halkının yanında durduysak, ülkelerini ve birliklerini yine inşa sürecinde de yanlarında olacağız. Biz Suriye idaresinin ABD ve Avrupa’nın yaptırımları kaldırma kararı sonrası kalkınma yolunda daha süratli adımlar atacağına inanıyoruz. Türkiye ile Suriye ikili bağlantılarının yine inşa süreci de süratli bir halde ilerliyor. Her alanda komşumuzla iş birliğimizi geliştiriyoruz. İstikrarlı, huzurlu ve güçlü bir Suriye’nin komşuları için de yararlı olacağını, bunun komşularının huzur ve güvenliğini de destekleyeceğini düşünüyoruz. Suriye’nin toprak bütünlüğü bizim için çok değerli. Kendi hudut güvenliğimizi sağlamak ve Suriye’deki istikrarsızlığı sona erdirmek ismine Fırat Kalkanı, Zeytin Kısmı, Barış Pınarı üzere harekâtlarla alanda aktif bir durum aldık. Suriye’nin kaynaklarının, imkanlarının, potansiyellerinin tek sahibi Suriye halkıdır. Suriye’nin kuzeyinde özgür ticaret bölgeleri, lojistik üsler, hudut pazarları üzere modelleri hayata geçirebiliriz. Tüm bunları yaparken de kırmızı çizgilerimizi net olarak vurguladık. Terör örgütlerini ya da uzantılarını yasallaştıracak bir planı kabul etmeyiz. Terörün Suriye topraklarında külliyen etkisiz hale gelmesi, tüm silahlı ögelerin lağvedilip, Suriye topraklarının tamamında yalnızca Suriye Ordusu’nun hakimiyetinin sağlanması için elimizden gelen takviyesi veriyoruz. Suriye’de kalıcı huzur ve istikrar bizim de çıkarımızadır. Bunu bozmak için çaba gösterenler karşısında Türkiye’yi de bulacaklardır. Türkiye olarak biz ekonomik gelişmenin tarafında yer alacak, fırsatları değerlendireceğiz. Bu süreçte hem askeri hem diplomatik hem de ekonomik çıkarlarımızı gözeterek, alandaki kazanımlarımızı masada artıracağız. Yaptırımların kaldırılması, ABD ile temaslar etrafında şekillenen bu bahislerle ilgili Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara olumsuz düşünmüyor. Onun yaklaşımı da olumlu. İlham Aliyev kardeşimle yaptığımız görüşmede, o da Suriye’ye doğal gaz konusunda “Ben her türlü takviyesi vermeye hazırım” dedi. İlham Aliyev’in bu türlü bir yaklaşımı ortaya koyması çok çok değerli. Zira şu anda Suriye’nin en kıymetli düşüncesi doğal gaz. Doğal gaz gelecek ki güç olsun. Güçte düşünce var. Biz de aşikâr bir noktaya kadar güçte yardımcı olmanın uğraşı içindeyiz. Fakat bugün ben İlham Bey’den bu muştuyu de alınca sahiden çok çok huzurlu oldum. Döner dönmez de Güç Bakanıma o muştuyu vereceğim. O da Sayın Şara’ya bunu bildirecek. İnşallah bizim attığımız adımları, Azerbaycan’ın vereceği dayanakla bütünleştirerek birlikte bu adımı da atalım istiyoruz. Aslında yaptırımları ortadan kaldırma adımları atıldı. Güçlendirerek bunu devam ettirmek niyetindeyiz.

 “ETRAFIMIZDAKİ ATEŞ ÇEMBERİNİN TUZAĞINA DÜŞMEDİK”

Genel bir dış siyaset değerlendirmesi soracağım aslında. Malum etrafımız yangın yeri. İsrail-İran savaşını gördük, kuzeyimizde Ukrayna-Rusya Savaşı devam ediyor. Filistin ve Gazze de birebir halde akınlar sürüyor. Yani global güçlerin uğraşıyla yaşanan çatışmalar, Türkiye’nin dış siyasetini direkt etkiliyor. Fakat Türkiye kendi çıkarlarını, kendi tezlerini Karabağ’da, Filistin’de Suriye’de savunmaya devam ediyor. Bu çerçevede sizin de ‘Dünya beşten büyüktür’ ve ‘Daha adil dünya mümkün’ söyleminizden yola çıkarak bu yeni gelişmeler, yeni konjektür çerçevesinde Türkiye’nin dış siyasetinde yeni neler göreceğiz?

Biz dış politikayı doğuşçu bir ruhla değerlendirmiyoruz. Biz barış siyasetini öne çıkararak adımlarımızı atıyoruz, atmaya da devam edeceğiz. Şu anda etrafımızdaki ateş çemberinin tuzağına hamdolsun düşmedik ve düşmeyeceğiz. Çevremizle iş birliği halinde, dayanışma halinde dış siyaset anlayışımızı barış eksenli olarak sürdüreceğiz. Gelişmeler de esasen onu gösteriyor. Bizi tuzağa çekmek isteyenlere de biz tam bilakis “Daha adil bir dünya mümkün” diyerek yaklaşıyoruz. “Dünya beşten büyüktür” diyerek yaklaşıyoruz. Bu hususta yaptığımız dış siyaset müzakerelerinde o ülkeleri de buraya çekiyoruz. Bu anlayışımız yüksek kabul görüyor ve böylelikle bu süreci devam ettiriyoruz, devam ettireceğiz. Yani karşımızdaki muhataplarımız bizi ne kadar arbedeye çekme çabası içinde olsalar da o tuzağa biz düşmeyeceğiz. Biz bütün platformlarda Türkiye’nin haklı tezlerini anlatmaya, durmadan dinlenmeden devam ediyoruz. Türkiye’nin haklılığını kabul edenlerin sayısının her geçen gün daha da artmasından memnuniyet duyuyoruz. “Daha adil bir dünya mümkün” ve “Dünya beşten büyüktür” telaffuzlarımız artık ülkemizin dış siyaset vizyonu haline geldi.  Bu vizyon iç kamuoyunda da önemli karşılık buldu. Ülkemizin dış siyasetteki bağımsız duruşu vatandaşımız için gurur ve itimat kaynağı haline geldi. Bu bize daha fazla anlatma, sesimizi daha fazla duyurma motivasyonu sağlıyor. Mazlum ve mağdur coğrafyaların sesi olmak, dünyada efendiler-köleler tertibinin hakim olmadığını göstermek için çalışıyoruz. Dünyadaki adaletsizliklerin kaynağının güçlünün haklı görülmesi olduğunu anlatmaya devam edeceğiz. Daha adil bir dünyanın temelinin haklı ile haksızı en adil biçimde ayırmakla atılabileceğini anlatacağız. Tüm platformlarda inandığımız kıymetleri, ülkemizin hak ve menfaatlerini yüksek bir tonla lisana getiriyor ve haklılığımızı kabul ettirebiliyoruz. Diplomasinin yükselen gücü olarak Türkiye, “istikrarlaştırıcı güç” olarak da dünya ülkeleri ortasındaki yerini sağlamlaştırmış durumda. Dünyanın geleceğine dair kararları bir avuç karar vericinin değil, lakin bütün dünyayı oluşturan milletlerin eşit biçimde verebileceğini haykıracağız. Son yıllarda yaşadığımız sistem krizinin temelinde bu çarpıklık yattığı artık daha fazla anlaşılıyor. Bu da bizim sorumluluğumuzu artırıyor. Sesimizi daha güçlü çıkartmalı, daha fazla beşere bu gerçekleri anlatmalıyız. Bunun için konvansiyonel metotların yanı sıra yeni bağlantı araçlarını da kullanmalıyız. Sesimizi ve kelamımızı taşıyacak ve yayacak yeni medya araçlarını da en faal biçimde kullanmaya uğraş göstereceğiz. Türkiye olarak güçlü bir ahlaki argümanla bölgesel liderliğimizi perçinleyerek, küresel ligde üst sıralara yükselmeyi hedefliyoruz. Ve tüm bunları, sırf telaffuzla değil; altyapı, eğitim, iktisat, savunma ve diplomasi ekseninde somut projelerle de destekliyoruz.

SON SEÇİM ANKETİ SONUCUNU AÇIKLADI

İç siyasetle ilgili soru yöneltmek istiyorum. Cumhuriyet Halk Partisi idaresi 100 gündür, vatandaşları halkı, sokağa çağırıyor. “Ekrem İmamoğlu’na özgürlük” istiyorlar. Erken seçim taleplerini lisana getiriyorlar. Lakin bunda çok başarılı olduklarını görmedik. Vatandaş sokağa çıkmıyor. Sizce toplumun, halkın, CHP’ye ve onların çok sert siyaset yapma biçimine bakışı nasıl? Hala birinci parti olduklarını sav ediyorlar. Siz nasıl görüyorsunuz?

CHP’nin siyaseti artık karşılıksız bir siyasettir. Sanal medya üzerinden kendi elleriyle oluşturdukları algı putlarını gerçeklerin sağlam gövdesi bir bir yıkıyor. İnsanların şuurlarını türlü algı ve manipülasyonlarla yönetebileceklerini düşünüyorlardı, lakin milletimiz bu kirli oyunu fark etti. Vatandaşım sokak aksiyonlarının lakin bölücülere, darbecilere hizmet edeceğini biliyor. CHP yöneticilerine tavsiyem sabredip, bağımsız yargının kararlarını beklemeleri tarafında. Bu süreç CHP idaresi için bir de ayna görevi görmeli. CHP idaresi ülke siyasetine katkı sağlamak yerine, proje üretmek yerine sokak aksiyonlarından medet umuyor. Yargı kurumlarımızı yıpratma gayretiyle kabahatlerini örtmeye, sokak hareketleriyle suçluları aklamaya çalışıyorlar.  Bekle, sabret… Bağımsız yargı organlarımız kararını versin, esasen gerçek er ya da geç ortaya çıkacaktır. Lakin bunlar ne kendilerine ne de belediye liderlerine güvenemedikleri için sokak aksiyonlarıyla mevzuyu çarpıtma derdindeler. Onlar herhalde biraz da kendilerini düş sendromları içerisinde görüyorlar. CHP’nin birinci parti olması diye bir durum kelam konusu değil. Yani onlar ne kadar anket yapıyorlarsa, biz de o kadar anketlerimizi yapıyoruz, yaptırıyoruz. Şu anda Türkiye’de birinci parti AK Parti’dir. AK Parti, Cumhur İttifakı ile bir arada bu yolda, emin adımlarla yürüyor. Hele hele yolsuzluk sendromu içerisindeki bir partinin Türk milletinden onay alması mümkün mü? Değil. İşte şu anda en değerli vilayet İstanbul. İstanbul’un ne halde olduğu ortada. Her yerden şu anda çok önemli pis kokular geliyor. Biz Türkiye’de iktidar partisi olarak emin adımlarla yolumuza devam ediyoruz. İnşallah önümüzdeki hafta Kızılcahamam kampını yapıyoruz. Kızılcahamam kampından sonra da bütün Türkiye’ye teşkilatımız dağılacak ve bütün Türkiye’de vilayet il çalışmalarımızı sürdüreceğiz. Biz, şu anda yalnızca işimize bakıyoruz. AK Parti olarak, Cumhur İttifakı olarak bizler inşallah çabayla milletimize hizmette bir yarışın içerisinde olacağız ve bu cins pisliklere de bulaşmadan yolumuza devam edeceğiz.

 Geçtiğimiz hafta bilhassa İzmir başta olmak üzere ülkemizin birçok noktasında başlayan büyük yangınlarla uğraş kelam konusu. Elbette ki birçoğu denetim altına alındı fakat bildiğimiz kadarıyla hala devam eden yangınlar mevcut. Hem AFAD takımları hem de Orman Genel Müdürlüğü alanda büyük bir uğraş sarf ediyor. Siz de süreci yakinen takip ediyorsunuz. Gelinen son durum nedir Sayın Cumhurbaşkanım?

Türkiye, yaz aylarının başlamasıyla birlikte orman yangını riski açısından en hassas periyoda girdi.  Bilhassa Ege ve Akdeniz bölgelerimizdeki ormanlarımızda, ağaçlık alanlarımızda eş vakitli yangınlar baş gösterdi. Bu yıl bin 332’si ormanlık alanlarda, bin 808’i orman dışı alanlarda olmak üzere 3 bin 140 yangın çıktı. Yalnızca son 9 günde çıkan 721 yangının 720’si denetim altına alındı. Hatay Dörtyol’daki yangını denetim altına alma çalışmaları da devam ediyor. Uçağa gelirken Tarım ve Orman Bakanımla bir görüşmem oldu. Şu anda kalan yerlerde de soğutma çalışmaları yapılıyor. Hamdolsun uygun bir pozisyondayız. Orman kahramanlarımıza dua edelim. Onlar bu süreci başarılı bir biçimde sürdürsünler. Yangınlarla havadan, karadan gayret eden takımlarımız canlarını ortaya koyarak çalışıyor. Yangınlarla uğraşta bölgemizin en yeterli hava ve kara filosuna sahip ülkesiyiz. Bu bizim gayrette güçlü kılıyor ve yangınlar büyümeden söndürülüyor.  Lakin kimi bölgelerde hava sıcaklıklarının 45 dereceye ulaşması, rüzgârın sertliği ve nem oranının düşüklüğü yangınların denetimini zorlaştırıyor. Helikopterlerimiz, uçaklarımız gerisi arkasına sortiler yapıyor. Karada orman kahramanlarımız arazözlerle, su ikmal araçları ve dozerlerle yangınları söndürmeye çalışıyor. Orman teşkilatımız bu çabalarda şehitler vermiş, yaralananlar olmuştur. Şehitlerimize Allah’tan rahmet, yaralılarımıza şifa diliyorum. Rüzgar yangınların yayılmasında çok tesirli. Takımlarımız alevleri durdurmak için faal önlemler alıyor. Hava araçları filomuzu genişletmiştik. 27 uçak, 105 helikopter, 14 İHA’dan oluşan hava filosuna sahibiz. Bunun yanında 6 bin kara aracı ve 25 bin orman kahramanımızla yangınlara anında müdahale edebiliyoruz. Her yangının nedeni ile ilgili titiz bir çalışma yürütüyoruz. Kimileri kasıt, kimileri ihmal, kimileri da doğal nedenlerden çıkan yangınlarla ilgili kasıt ve ihmali bulunanlar hakkında isimli süreçler hızla yapılıyor. Sabotaj olup olmadığına ait tezler, emniyet ve jandarma ünitelerimizce araştırılıyor.  Yakalanan kimi şüphelilerle ilgili isimli süreç devam ediyor. Yangınlarla ilgili gerek bakanlarımızdan gerek valilerimizden daima bilgi alıyorum. Yangın merkezlerinden anlık durum ve güncellemeleri alarak müdahaleleri yakından takip ediyorum.

Yangınların hızla söndürülmesi için gerekli gruplarımız ilgili bölgelere gönderilmiştir. Devletimizin imkanları bu yangınların söndürülmesi için seferber edilmiştir. Yangınların yüzde 90’ı birinci 24 saat içinde denetim altına alındı.  Bu çeşit yangınlarda Türkiye, artık geçmişe kıyasla çok daha hazırlıklı bir ülke. Fakat vatandaşlarımız bilhassa yaz aylarında daha hassas olmalı. Dışarıda, tarım alanlarında ateş yakılması yangınlara sebep oluyor. Maalesef ormanlarımızın yanmasına önemsenmeyen bir kıvılcım neden olabiliyor. Her orman yangınında gördüğümüz vatandaşlarımızı provoke etmeye çalışanlarla da gayret halindeyiz. Yaz mevsimlerinde yaşanan orman yangınları yalnızca bizim ülkemizde görülmüyor.  Çok sıcaklık ve düşük nem yangın riskini dünyanın her yerinde artırıyor. Daha fazla dikkat ve çabayla, yeni yangınlar çıkmadan bu mevsimi geçirmeyi temenni ediyoruz.