Trabzon’un Akçaabat ilçesinde yerli ve yabancı turistlerin uğrak noktası Sera Gölü, günümüzde önemli etraf kirliliği tehdidiyle karşı karşıya kaldı. Doğal oluşumuyla bölgenin simgelerinden biri haline gelen göl, kirlilik nedeniyle alarm vermeye başladı. Çevresel meselelerin artarak devam ettiği göl, uzmanlara nazaran bilhassa ziraî faaliyetlerden kaynaklanan fosfor ve azot içerikli kimyasalların tesiriyle kirleniyor. Bu hususların göle ulaşması, yaz aylarında su yüzeyinde ağır alg oluşumuna neden oluyor. Alg patlamaları gölün rengini değiştirerek estetik görünümünü bozuyor. Bölgedeki ağır yağışlar da gölün dolma riskini artırıyor. Yağmurla birlikte vadilerden gelen erozyon kaynaklı toprak ve moloz göle taşınarak, su düzeyini yükseltiyor. Bilhassa yerleşim alanlarından dere yataklarına atılan atıklar bu süreci hızlandırıyor.
ÇÖKELTİM HAVUZU DA SELİN ÖNÜNE GEÇEMEDİ
1950 yılında Derecik Vadisi yamaçlarından kopan kayaçların vadiyi tıkamasıyla oluşan Sera Gölü, yıllardır çamur, balçık ve çevresel atıklarla gayret ediyor. Devlet Su İşleri, 2024 Ekim ayında başlattığı ve 8 ay süren dev paklık çalışmasıyla göl tabanından yaklaşık 200 bin metreküp rüsûbat çıkardı. Çalışma kapsamında ayrıyeten göle yaklaşık 500 metre uzaklıkta bir çökeltim havuzu inşa edilerek, derelerden gelen alüvyon ve kirliliğin göle ulaşmadan tutulması amaçlandı. Göl etrafında ve içinde yürütülen paklık çalışmaları, uzun vadeli tahlil olarak değerlendirildi. Lakin 5 Haziran 2025 tarihinde Trabzon genelinde tesirli olan şiddetli yağışların akabinde Sera Gölü tekrar balçık, odun modülleri ve çamurla doldu. Gölün yüzeyi tekrar kahverengiye dönerken, bölgeyi ziyaret eden turistler gördükleri görünüm karşısında hayal kırıklığı yaşadı.
KTÜ’LÜ PROF. DR. ÖZDEMİR: “İKİ KIYMETLİ SORUN VAR”
Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Kısmı Öğretim üyesi Prof. Dr. Turan Özdemir, Sera Gölü’nde iki tane kıymetli sorunun olduğunu lisana getirerek, tahlil yollarına dikkat çekti. Özdemir, “Birincisi gölün kirlenmesi, başkası gölün dolması. Kirlenmesi çözülebilir bir olay. Göle giren bilhassa göller için besleyeci dediğimiz fosfor ve azot birleşiklerinin göle girmesini engellemek. Bunlar tarım faaliyetlerinde kullanılan gübreler, mutfaklardaki atıklardan tutun birçok kimyasal unsur ile oluyor. Biz bunları gölün girişinde engellersek gölün bilhassa yaz aylarında simsiyah görülmesini engelleyebiliriz. O simsiyah olan küçük bitkicikler, su yosunları dediğimiz algler. Bu algler bilhassa su çıkışı çok olmayan dingin göllerde ansızın o besinle birlikte fotosentez sonucunda çoğalarak gölü büsbütün kaplıyor. Hangi renk ise o rengi alıyor. Bu kirleticilerin göle girmesini engelleyerek yapabiliriz” halinde konuştu.
“ISLAH ÇALIŞMALARI YAPILMALI”
Vadide ıslah çalışmaları yapılması gerektiğini vurgulayan Özdemir, “Haziran aylarında bölgemizde çok yağış görülüyor. Bunun engellemek için dinlenme havuzu yapıldı bu bir tahlildir. Lakin o dinlenme havuzuna gelecek unsurun azaltılması gerekiyor. Yapılması gereken en değerli iş o vadideki ırmakların ishal edilmesi. Bu çok kıymetli. Bölgede yerleşim alanları var. Atıklar ırmaklara atılıyor, ağaçların kesilmesi sonucu erozyonlar meydana geliyor. Küçük bir yağmurda toprak kayıp dereye giriyor. Bu sorun dinlenme havuzları ile giderilemez. Bu mümkün değil. Dere ıslahları yapılmadan, halk bilinçlendirilmeden bunun önüne geçmemiz mümkün değil. Bu çok güç değil. 2 yılda bir yapılan molozun temizlenmesi olayında harcanan para tahminen bir seferliğine ırmakların ıslahı için harcanabilir. Bu her şeyi ile kurtulduk manasına gelmez. Harikulâde yağmurlardan sonra oluşan taşkınları önlemek çok kolay değil. Daha evvel yapılan boşaltma sürecinin yağmurdan sonra boşa gittiğini görmüş olduk. Ülkemiz ismine ekonomik manada çok üzücü. Gölümüz akan bir dere görünümde değil. Giren ve çıkan su aşikâr. Bu sakin suda yosunların olması çok olağan. Atalarımızın bir kelamı vardır; ‘Akan su yosun tutmaz’ diye. Atmıyorsa tutuyor işte. Bunu önlemek mümkün olabilir” diye konuştu.
“BATAKLIK HALE GELMESİNDEN KORKUYORUZ”
Sera Gölü’ne fosfor ve azot girişinin engellemesi gerektiğini kaydeden Özdemir, “Göl için bir tehlike katiyetle var. Son yıllarda Arap turizminin gelişmesiyle birlikte canlanma meydana geldi. Kahverengi ve kirli bir gölde bulunmak istemezler. Biz bu gölümüzü koruyamadığımız vakit turizm açısından önemli kahırlar yaşayabileceğimizi düşünüyorum. Sorunların tahlili aslında kolay. Alg patlaması dediğimiz kirlilik çözülebilir bir problem. Azot ve fosfor girişini engelleyeceğiz. Gölü kendisine bıraktığımız vakit çözünebilir unsurları kendisi içerisinde çözüp bertaraf edebiliyor. Ağır metaller var, bunlar çözülemez. Bunlar gölde biriktiği vakit kirliliğe sebep oluyor. Bunların hepsi ıslah çalışmaları ile mümkün olabilir. Göl baş tarafındaki molozların toplanması, tahminen gölün süreksiz de olsa dolmasını engelliyor. Peş peşe ağır yağmurların akabinde gölün dolmasını engellemek mümkün hale gelmeyecektir. Çok daha büyük sorunların ortaya çıkabileceğini düşünüyoruz. Bataklık hale gelmesinden korkuyoruz. O yolda hala daha devam ediyoruz. Islah çalışmaları yapılır, fosfor ve azot girişi engellenirse en geç 5 yıl içerisinde o göl kendi kendini tamir eder ve çok hoş bir göl haline gelir” sözlerini kullandı.
