İlçeye bağlı Ağırnas Mahallesinde Mimar Sinan’ın doğduğu konuta komşu olan Halıcıoğlu Konağı; dededen toruna miras kaldı. Konağı alan ve paklığını yapan Mustafa Halıcıoğlu; konutun altında yer altı kentinin olduğunu gördü. Yer altı kentini temizleyerek bakımını yaptıran Halıcıoğlu; duvarlardaki parmak ve kazma izlerine dokunulmadığını belirterek ortaya çıkan tarihi gelecek jenerasyonlara aktarmak istediklerini kaydetti.
Mustafa Halıcıoğlu; “İçinde bulunduğumuz yer babama babasından, bize de babamızdan kaldı. Buralar vakit içerisinde terk edildi, burada yaşayanlar köyün başka taraflarına gittiler. Babamın konutuna de 20 yıl kadar dokunmamıştık, orası da boş kalmıştı. Baba ocağı tütsün maksadıyla gelerek buraları restore ettirdik. Bu mağaraların içi moloz doluydu, temizledik. Buraları gün yüzüne çıkardık, bir nevi tarih ortaya çıktı. Bu türlü olunca biz de keyifli olduk. İstiyorum ki burayı dünya görsün. Köyümüzün Mimar Sinan üzere çok büyük bir kıymeti var. Mimar Sinan buralarda gezmiştir, buralarda ayak izi vardır, zira konutu 50 metre ileride. Onun için bu tarihe sahip çıkılması gerekiyor. Tabi her şeyi devletten beklememek gerekiyor. Herkes dedesinden kalan, babalarından kalan meskenlere köylümüz sahip çıksa, buraları turizme kazandırsa, gelecek jenerasyonlara bir şeyler kazandırsa. Buralarda sonradan vurulmuş bir kazma izi bulamazsınız. Yalnızca burada paklık yaptık. 2 bin yıl evvelki kazma izi, el izi ne ise hala tıpkı biçimde duruyor. Günümüze ve bizden sonraki tarihe aktarmaya çalışıyoruz” dedi.
“BÖYLE BİR TARİH YOK OLMAMALI”
Kendi imkanı el verdiğince tarihi ortaya çıkarmaya çalıştığını lakin kent büyüklerinden de tarihin yok olmaması için takviye beklediklerini lisana getiren Halıcıoğlu; “Buraların mağara olduğunu biliyorduk ancak koşullar o vakit çok farklıydı, içine giremiyorduk. Lakin biz içindeki molozları çıkarınca tarih gün yüzüne çıktı. Tarihi o denli bulduk. Hocalarımızla oturduk, konuştuk, geldiler ve incelediler. Devlet büyüklerimiz geldi. Valimiz Gökmen Çiçek, büyük katkıda bulundu ve bulunmaya devam ediyor. Lakin bir tek valimizle olmuyor, kent büyüklerimizin bu hususa daha çok eğilmelerini istiyoruz. Bu türlü bir tarih yok olmamalı” tabirlerine yer verdi.
“BURADA YAŞAYAN VATANDAŞLAR İÇİN SIRADAN İMGELER OLMASINA RAĞMEN, DÜNYADA EPEYCE İLGİ ÇEKİCİ”
UNESCO Dünya Mirası Süreksiz Listesi’nde bulunan Koramaz Vadisi’nde birçok oyma yapıların bulunduğunu aktaran Etraf ve Kültür Pahalarını Muhafaza ve Tanıtım Vakfı (ÇEKÜL) Kayseri Vilayet Temsilcisi Prof. Dr. Osman Özsoy; “Bulunduğu topluma uygun bir tahminen cemaatinin olduğunu, kendi meskeninin altında, hatta birebir köyde yan yana, hatta karşı karşıya 3 tane, 5 tane, 10 tane; bunun çok örneği var. Koramaz Vadisi’nde kaya oyma dini yapıların olduğunu görüyoruz. Münasebetiyle tarihleme noktasında 2000 yıl üzere kabaca söylemek mümkün olabilir. Bununla birlikte kimi freskolar var. Bu fotoğrafların üzerinden de tarihleme mümkün, zira sanat tarihçileri bilhassa bu fotoğraflardaki sanat anlayışı, kullanılan teknik, anlatılan tabirler yahut öykü, kullanılan gerecin kök boyasının kaynağı, tıpkı sanatkarın yapıp yapmaması, imzası, tarihleme noktasında bölgemizde çabucak hemen milattan sonra bu freskolara ilişkin 1000. yıla ilişkin kaya oyma dini yapıların tarihlemesini bize aşağı üst artı eksi bir yıl yanılgı ile veriyor. Mesela Paris Üniversitesi’nden Prof. Katrin hoca bu noktada uzman, orta ara da bölgeyi ziyaret ediyor. Bu türlü bir tarihlendirmeyi çok rahatlıkla verebiliyorlar. Lakin bunlar da vakit içerisinde işlev değiştirmiş olabilirler; daha evvelki işlevleri vs. bunlara dönük bu çalışmalar taş üstünden, sanki vakit içerisinde yahut yer üstünden, buradaki organizmalar üstünden yahut iz üstünden. Şayet burada bir ateş yakılmış ise ateşin kaynağı ne kadar uzun vakittir tavanda kaldığı üstünden yahut bulunan seramik kesiminin tarihlemesi üzerinden daha nitelikli, daha hassas bir tarihlemenin yapılacağını umutla bekliyoruz” biçiminde konuştu.
Bu cins yapıların Anadolu ve dünyada dikkat alımlı olduğunu aktaran Prof. Dr. Özsoy; “Ağırnas’tayız, malum yer altı kentleriyle, taşıyla meşhur bir yer. Bilhassa eski Ağırnas’ta, Mimar Sinan’ın meskeninin bulunduğu bölgede, üstte harmanlar ile aşağıda Koramaz Vadisi düzeyi ortasındaki bu yükseklik, çabucak hemen tahminen 3-5 katı içinde barındıran yer altı kentlerine sahip. Kapadokya’nın klasik bir imgesine sahip Ağırnas. Taşından ötürü oyması kolay, hasebiyle içinde her türlü ömrün olduğu, hayvanların bir arada bulunduğu, mutfağının, tuvaletinin, uyumanın, oturmanın hepsinin ortak olarak kullanıldığı yerler bunlar. Artık biz buradaki kesitleri görünce, aslında güya çok uzun yıllardır hakikaten bu hayatın hala devam ettiğini hissedebiliyoruz. Burada yaşayan vatandaşlar için de çok sıradan bu imajlar olmasına rağmen, hem tüm Anadolu’da hem dünyada epey ilgi cazip. Lakin Ağırnaslı için hayatın bir modülü. Vakit içerisinde meskenlerin üste çıkması, aşağılarda insanların burada ömür bulması, hayatlarının tamamını burada geçirmeleri, neredeyse hayatın bir kesimi, sıradan bir kültürü yansıtıyor. Bununla birlikte, ‘Bu ne kadar geriye gidiyor?’ diye genelde sorulan sorulardan bir tanesi bu. Yani bütün Kapadokya için tarih ne kadar geriye gidiyorsa, biz de o kadar geriye gidiyoruz aslında. Vakit içerisinde öbür beşerler tarafından burayı ziyaret edenler tarafından kullanılmış. Üst katmana çıkınca yahut güneşi gören yere çıkınca ise aşağı kısımlar bu sefer hayvanlar için yahut kiler için kullanılmış mekânlar” sözlerini kullandı.
“2 BİN YILA TARİHLENDİRMEK MÜMKÜN”
Yer altı kentini 2 bin yıla tarihlendirmenin mümkün olduğunu da kelamlarına ekleyen Prof. Dr. Osman Özsoy; “Buralarda, bilhassa Ağırnas’ın bu eski bölgesinde, tüm kenti aşağıdan gezebiliriz. Ortada mahremiyet ve güvenlikten ötürü kapatılan kısımlar mevcut. Bunları kaldırdığımız vakit bütün beldenin, kentin kat kat birbirine bağlı olduğunu göreceğiz. Hiç güneş görmeden buradan mescide ulaşmanız yahut Hanönü Meydanı’na çıkmanız ya da Koramaz Vadisi’ne inmeniz mümkün. Bu türlü bir özelliğimiz var. Kapadokya’nın dikey ve yatay yer altı kentlerinin örneğine rastlıyoruz. Daha çok yatay yer altı kentleri burada karşımıza çıkmakta. Kaya oyma dini yapıların ön plana çıktığını, insanların ailesine mahsus yahut bulunduğu topluma uygun bir cemaatinin olduğunu, kendi konutunun altında hatta tıpkı köyde yan yana, karşı karşıya kaya oyma dini yapıların olduğunu görüyoruz. Hasebiyle 2 bin yıl üzere tarihlendirme söylenebilir” diye konuştu.
