Hem Orta Asya’dan Ön Asya’ya hem de Kafkaslar’dan Anadolu’ya birinci giriş kapısı olan Kars’taki ören yeri, 11 ve 12. yüzyıllara ilişkin Türk-İslam mimarisi yapıtlarını bünyesinde barındırıyor.
Tarih boyunca Bagratlı Hanedanlığı, Bizans, Büyük Selçuklu, Gürcü Krallığı, Moğollar, İlhanlılar, Karakoyunlular, Akkoyunlular ve Osmanlı Devleti’nin karar sürdüğü, geçmişte Hristiyan ve Müslümanların yan yana yaşadığı ören yerinde, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Kafkas Üniversitesi işbirliğindeki hafriyat çalışmaları bu yıl 6 noktada yapılıyor.
Sanat tarihçileri, arkeologlar, mimarlar ve restoratör mimarların da ortalarında bulunduğu 130 kişilik grupla yürütülen çalışmalarda, toprak altındaki tarihi yapı ve yapıtların gün yüzüne çıkarılması amaçlanıyor.
“SELÇUKLU DEVRİNE İLİŞKİN KONUTLARI GÜN YÜZÜNE ÇIKARMAYA DEVAM EDİYORUZ”
Ani Ören Yeri Hafriyat Lideri Doç. Dr. Muhammet Arslan, AA muhabirine, nisan prestijiyle başladıkları bu yılki hafriyat döneminin, 31 Aralık’a kadar devam edeceğini söyledi.
Kazı çalışmalarında farklı üniversitelerden bilim adamları ile öğrencilerin de yer aldığını söz eden Arslan, şöyle konuştu:
“Çalışmalarımız 6 farklı alanda hafriyat, müdafaa ve etraf düzenleme çalışması olarak eş vakitli devam ediyor. Hafriyat alanlarımızdan Selçuklu Konutları kıymetli. Anadolu’da Türklerin inşa ettiği birinci camimiz olan Ulu Cami’mizin (Ebu’l Menuçehr Camisi) batısında büyük bir mahallenin varlığını düşünüyoruz. 2019’dan beri de buradaki çalışmalarımız devam ediyor. Bu sene de yeniden Ani’deki Selçuklu devrine ilişkin sivil mimarinin değerli örnekleri olan konutları gün yüzüne çıkarmaya devam ediyoruz.”
Selçuklu Çarşısı’nda iki etap halinde hafriyat çalışmalarının sürdüğünü anlatan Arslan, şunları kaydetti:
“Özellikle Ani’nin tam ortasında Aslanlı Kapı’dan Ani Ulu Cami’ye kadar uzanan uzunca bir aksın ticarete ayrıldığını düşünüyoruz ki, kazılardan elde ettiğimiz datalar de bu istikamette. Burada hem atölyeler hem satış mağazaları biçiminde düzenlenmiş, Selçuklu devranına ilişkin ticari yerleri da gün yüzüne çıkarmış oluyoruz. Bir öbür değerli hafriyat alanımız, birinci kere 2021’de kazısına başladığımız ve bu dönemde da devam ettiğimiz Selçuklu Mezarlığı. Fethiye Mescidi’nin 30 metre kadar güneybatısında bulunan bu alan, Anadolu’daki birinci Türk İslam mezarlığı olarak kabul edilmekte. Burada hem sekizgen gövdeli bir kümbet kalıntısı hem de sandukalı ve akıt tipi dediğimiz mezarları gün yüzüne çıkarıyoruz.”
“SUR İÇİ YÜRÜYÜŞ YOLLARI ÜRETİMİNE DEVAM EDİYORUZ”
Arslan, “Koruma çalışmaları kapsamında 1000 yıldır toprak altında duran ve kazılarla ortaya çıkardığımız mimari taşınmaz yapıtların konservasyonunu yaparak, bunları daha uzun ömürlü bir hale getirip, sağlıklı formda gelecek kuşaklara aktarmak için de uğraş vermekteyiz. Ayrıyeten taşınır nitelikteki yapıtların onarımı kelam konusu. Hafriyat konutumuzda bulunan grubumuz ise laboratuvarda taş, pişmiş toprak, cam, kemik üzere taşınır nitelikteki buluntularımızın onarımını yapıyor. Nitelikli olanları Kars Müzesi’nde teşhir edilmek üzere teslim ediyoruz.” tabirlerini kullandı.
Ören yerinde hafriyat çalışmalarının yanı sıra etraf düzenlemesi yaptıklarını belirten Arslan, “Çevre düzenleme çalışmaları kapsamında da sur içi yürüyüş yolları üretimine devam ediyoruz. Neredeyse 5,5 kilometreyi bulan bir seyahat rotasını doğal taşlarla ve ahşap traverslerle birlikte inşallah dönem sonunda tamamlayarak, ziyaretçilerimizin daha konforlu ve daha sağlıklı alanda seyahat yapmalarına imkan sağlamış olacağız.” diye konuştu.
