Osmanlı periyodunda kapıların üzerine işlenen tokmaklar gelen konuğun erkek yahut bayan olduğunu bildiriyordu. Ana tokmak ve ana tokmağın altında küçük bir tokmağın daha yer aldığı kapılardan kalın ses geliyorsa kapıyı çalanın erkek, ince ses geliyorsa kapıyı çalanın bayan olduğu anlaşılıyordu.

Söz konusu bin yıllık gelenek Erzincan’ın Kemaliye ilçesinde yaşatılmaya devam ediyor. İlçe sakinleri meskenlerinin kapılarına işlenen tokmaklar sayesinde, kapıyı çalan konuğun bayan ya da erkek olduğunu görmeden anlayabiliyor.

MOTİFLER DE FARKLI MANALAR TAŞIYOR

Aynı vakitte tokmaklar üzerinde bulunan motifler de farklı manalar taşıyor. Buna nazaran lamba motifi evin ocağı sönmesin, hayat daim olsun manasını taşırken kuş motifi, mesken sahibinin gurbette bir yakınının olduğu ve haber beklediği manasına geliyor. Sağa sola ayrılan ve kuş başını andıran motifler meskenin Müslüman bir aileye ilişkin olduğunu vurguluyor. Öküz motifi ise ailenin birlik olduğunu simgeliyor.

Kapı tokmakları hakkında bilgi veren ilçe sakinlerinden Sema Bozik, halıcılık, dokumacılık ve kapı tokmakları üzere evvelce Kemaliye’de bulunan el sanatlarının günümüze ulaşamadığını aktardı. Evvelki vakitlerde kapılara işlenen kapı tokmaklarının ise ilçeye gelen yabancıların dikkatini çektiğini belirten Bozik, bin yıllık geleneğin kelam konusu kapı tokmaklarıyla yaşatılmaya çalışıldığını tabir etti.