Bakan Fidan, İstanbul Kongre Merkezi’nde düzenlenen “Küresel Ulaştırma Koridorları Forumu”nun “Parçalanmış Bir Dünyada Global Bağlantısallığın Geleceği” başlıklı panelinde hitap etti.
Ulaşım ve temasın büyük değer taşıdığını belirten Fidan, “Her ikisi de dış siyasetin odak noktası haline gelmiştir. Artık yalnızca ticaret, iş ve kalkınma sorunu değil, tıpkı vakitte dış siyasetin bir numaralı konusu haline gelmiştir.” dedi.
Fidan, mevcut jeopolitik ortamın güç, ulaşım, dijitalleşme ve ilişkiyi dış siyasetin ön saflarına taşıdığını tabir ederek şunları söyledi:
“Dahası, son iki haftadır hepimizin şahit olduğu son gelişmeler, ulaşım ve ilgili hususların stratejik kıymetini daha da vurgulamıştır. Şayet birlikte çalışmazsak bugün yaşadığımız istikrarsızlıklar, uzun vadeli global ulaşım yatırımları ve global güç güvenliği üzerinde olumsuz bir tesir yaratma riski taşıyor. Bu nedenle, inancı artırmak ve memleketler arası ticarette daha fazla öngörülebilirlik sağlamak için alternatif teşebbüsler üzerinde bugün her zamankinden daha fazla birlikte çalışmamız gerekiyor.”
Türkiye’nin bu mevzuda öncü bir rol üstlenmek için birçok nedenden ötürü uygun pozisyonda olduğunu vurgulayan Fidan, “Öncelikle Türkiye, emniyetli bir ortaktır. Coğrafik pozisyonumuz, ticaret ve sanayi kapasitemiz ve bölgemizde barış, güvenlik ve istikrar için gösterdiğimiz kararlılık nedeniyle, bir manada mecburî bir ortaktır. Türkiye; Avrupa, Asya ve Afrika’nın kıymetli bir kesişme noktası olarak öne çıkmakta ve global pazarlara erişim sağlamaktadır.” sözlerini kullandı.
Fidan, son 20 yılda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde gerçekleştirilen büyük yatırımlar sayesinde daha geniş bir bölgede temasın güçlendirildiğine dikkati çekerek şöyle devam etti:
“Son 20 yılda altyapı projelerine 200 milyar dolara yakın yatırım yaptık. Kesintisiz temas önceliklerimizden biridir. Bu nedenle, Türkiye ile dünyadaki ortakları ortasında hem gerçek hem de mecazi manada köprüler kuran projeleri destekliyoruz. Orta Asya, Hazar Denizi ve Türkiye üzerinden Çin’i Avrupa’ya bağlayan Trans Hazar Milletlerarası Ulaşım Güzergahı (Orta Koridor), bu hedef için en verimli güzergahtır. Önümüzdeki devirde ulaşım ilişkilerinde değerli bir rol oynayacak ve tüm paydaşlar için kazan-kazan durumu yaratacaktır.”
“Kalkınma Yolunu başlatmak için çalışıyoruz”
Orta Koridor’un avantajlarının Rusya-Ukrayna Savaşı’ndan kaynaklanan ve bugünlerde artan jeopolitik riskin yanı sıra Filistin, Lübnan, Kızıldeniz ve İran’daki gelişmelerin yankıları ışığında daha da besbelli hale geldiğini kaydeden Fidan, “Orta Koridor, bu yol üzerindeki ülkeler için ekonomik kalkınma ve ticaret çeşitlendirmesi fırsatı sunuyor.” diye konuştu.
Bakan Fidan, öte yandan Orta Koridor’un, malların süratli ve yüksek verimlilikle taşınması imkanı sağladığını lisana getirdi.
Bakü-Tiflis-Kars Demir Yolu’nun, Orta Koridor’un kıymetli bir bileşeni olduğunu vurgulayan Fidan, bunun, Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan ortasındaki örnek üçlü işbirliğinin sonucu olduğunu söz etti .
Fidan, kelam konusu demir yolunun verimliliğini artırmak ve potansiyelini gerçekleştirmek için birlikte çalışmaya devam etmeleri gerektiğine işaret ederek son yıllarda, “Trans Hazar Orta Koridor” teşebbüsünün Çin’in Nesil ve Yol Teşebbüsü ile uyumlu hale getirilmesi konusunda da değerli gelişmeler yaşandığını söyledi.
Bakan Fidan, bu çalışmayı Çin ile herkes için karşılıklı fayda temelinde daha da ileriye götürmeyi dört gözle beklediklerini belirtti.
“Orta Koridor, tüm Kafkasya, Hazar Denizi ve Orta Asya boyunca emniyetli bir alternatif sunarken ikinci bir proje olan Kalkınma Yolu’nu başlatmak için çalışıyoruz.” diyen Fidan, kelam konusu projenin Körfez’den Avrupa’ya kuzey-güney ekseni oluşturmayı amaçladığını kaydetti.
“Orta Koridor ve Kalkınma Yolu projeleri refaha katkıda bulunacak”
Bakan Fidan, Irak’taki Fav Limanı’ndan başlayacak projenin Irak üzerinden Türkiye’ye ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya demir yolları, yollar ve güç sınırları inşasını içereceğini tabir etti.
Fidan, “Hem Orta Koridor hem de Kalkınma Yolu projeleri, rotalar boyunca büyük ortak yatırımları ve iş fırsatlarını artırarak ilişkiyi güçlendirecek ve refaha katkıda bulunacaktır. Böylelikle, Orta Asya ile Körfez bölgesi ortasındaki ilişki gerçekleştirilecektir.” dedi.
“Dünyadaki ulaşım rotaları birbirini tamamlayıcı”
Bölgede barış, refah ve istikrar jenerasyonunun kurulmasının, Türkiye’nin temel dış siyaset gayelerinden biri olduğuna dikkati çeken Fidan, refahın güvenlik ve istikrarın sürdürülmesinde olumlu tesire sahip olduğunu vurguladı.
Bakan Fidan, “Küresel ticaret hacminin arttığı günümüz dünyasında ulaşım rotalarını daha geniş manada birbirini tamamlayıcı olarak görüyoruz.” diye konuştu.
Bu bağlamda Türkiye’nin de yeni paydaşlıklar geliştirdiğini hatırlatan Fidan, Türkiye’nin yakın vakitte Üç Deniz Teşebbüsünün stratejik ortağı olduğunu söyledi.
Fidan, Via Carpathia ve Rail Baltica üzere teşebbüslerin bu ortak isteğin somut yansımaları olduğunu belirterek Türkiye’nin kamu-özel dal iştiraklerindeki tecrübesinin, teşebbüslerin çalışmalarına daha fazla katkıda bulunacağını lisana getirdi.
“Altyapımıza yatırım yapmaya devam edeceğiz”
Bakan Fidan, kelam konusu teşebbüs çerçevesinde Avrupa’daki ortaklarla çalışmayı dört gözle beklediklerini kaydetti.
Ülkeler ortasındaki ilişki işbirliklerinin kıymetine dikkati çeken Fidan, işbirliklerinin birçok yeni teşebbüs ve projeye kapı açtığını, ulaşım ve güç koridorlarının sırf ülkeler ve kamu-özel kesim ortasındaki işbirliğiyle mümkün olduğunu belirtti.
Türkiye’nin bu gayeye bağlı olduğunu vurgulayan Fidan, “Altyapımıza yatırım yapmaya ve mal akışını kolaylaştırmak için gerekli düzenlemeleri yapmaya kararlıyız. Tıpkı vakitte, komşularımızın ve ortaklarımızın eforlarını desteklemeye devam edeceğiz.” tabirlerini kullandı.
“Diplomatik çalışmalarımızın birden fazla arabuluculuk üzerine tesis edilmiş durumda”
Fidan, Türkiye’nin bölgede barış ve güvenlik sağlayıcısı durumunda olduğuna işaret ederek şunları lisana getirdi:
“Bölgemize baktığımızda pek çok çatışmalar, savaşlar yahut işgaller var. Bunların içinde olumlu bir gelişme görmek çok güç. Bizim diplomatik çalışmalarımızın birçok burada arabuluculuk üzerine tesis edilmiş durumda. Biz bölgemizdeki tansiyonu azaltmak istiyoruz ki ortamımız biraz daha sakin, huzurlu ve buradaki bağlantısallık ve ticaret açısından kullanışlı olabilsin. Bağlantısallık buradaki, milletlerarasındaki, bölgelerdeki bağlılık açısından da çok değerli. Bu bizim bölgemiz için de geçerli. O nedenle rastgele bir bağlantısallık projesinde daima şöyle görüyoruz, parçalanmış bir bölgede itimat tesis etmek ve buradaki bağlılığı tesis ederken barışı ve refahı da gözetmek durumundayız.”
Kalkınma Yolu Projesi’ne değinen Fidan, “Hepimiz için çok kıymetli bir örnek. Irak Başbakanı Sayın Sudani (Muhammed Şiya es-Sudani) bizlere bu projeyi önerdiğinde biz çabucak bu projeyi destekledik. Zira Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan, bölgesel işbirliğine, sıkıntıların bölgesel sahiplenilmesinin kıymetine inanıyor. Bu sayede rastgele bir bölgedeki barışın ve kalkınmanın lakin bu halde sağlanabileceğini düşünüyor.” dedi.
Fidan, Irak’ın son 20 yılında daima bir karışıklığın hakim olduğuna işaret ederek “İlk kere bölgesel olarak bir proje sunulduğunda, doğal ki her tarafın da yararına olan bir projeyi gördüğümüzde, Irak’ın birinci kez çok uzun vakit sonra bölgede olumlu bir teklif ortaya koyduğunu görüyoruz. Bu, hepimiz için çok değerli bir fırsat.” değerlendirmesini yaptı.
Projenin sırf yolların fizikî bağlantısallığından ibaret olmadığını söyleyen Fidan, şunları aktardı:
“Aynı vakitte hepimiz için fiber alanların, buradaki çizgilerin da projeye dahil olması manasına geliyor. Şayet biz bunu tamamlayabilirsek bu bağlantısallığı artırmış oluruz ve gündemimizi de bu kadar parçalanmış bir bölgede artırmış oluruz. Buradaki doğumuza, batımıza, kuzeyimize, güneyimize baktığımızda son 20 yılda daima savaşlar, daima çatışmalar görüyoruz. Türkiye, politik liderliğimiz sayesinde kendisini bu çatışmalardan uzak tutmayı başardı. Ama bu türlü bir vakitte yaşıyoruz, o denli bir etrafta yaşıyoruz ki bizim ticaretimizi, iktisadımızı, işimizi etkiledi.”
Fidan, Dışişleri Bakanlığı görevine geldiğinde ilk önleminin bölgedeki işle, ticaretle, kalkınmayla ve bağlantısallıkla ilgili olduğuna işaret ederek “Bu, bizim için olumlu bir bağdaşıklık kazandırıyor. Her taraf için kazan-kazan siyasetini bizlere gösteriyor. Ben buna çok yürekten inanıyorum.” diye konuştu.
Savaşların bağlantısallığa etkisi
Ukrayna ve Rusya ortasındaki savaşın tüm bağlantısallık alanlarını sekteye uğrattığını kaydeden Fidan, güç ve ulaşım sınırlarının büsbütün sekteye uğradığını lisana getirdi.
Fidan, tarafların yeni bağlantısallık projeleriyle gündeme geldiğini, bu yeni projelerin hayata geçirilmesi için vakit ve kaynak gerektiğini söz etti.
İsrail’in Gazze’ye ataklarının sona ermesi gerektiğini ve Gazze halkının temel insani gereksinimlere ulaşılabilmesini garanti altına almak zorunda olduklarını belirten Fidan, önceliklerinin savaşı durdurmak olduğunu söyledi.
Fidan, savaşlar nedeniyle bölgedeki ticaret güzergahlarının olumsuz etkilendiğini lisana getirdi.
Gelecekte bir çatışma yaşanması durumunda Süveyş Kanalı ve Hürmüz Kanalı’nın durumunun ne olacağına ait soruya karşılığında Fidan, savaşlar ve çatışmaların bölgedeki işbirliklerini etkilediğini vurguladı.
