ASENA YATAĞAN / Ankara – Rapora nazaran; İsrail’in taarruz dizaynı, en yüksek rütbeli kumandanları amaç alması sebebiyle sadece İran’ın nükleer kapasitesine darbe vurmadı, tıpkı vakitte rejimi de içeride hayli zorladı.
Tahran’ın verdiği karşılığın, İsrail içinde de önemli tahribata yol açtığı kaydedilen raporda, şu tespitler dikkati çekti:
“Bu savaş döngüsü ve bölgesel istikrarsızlık; Ortadoğu’daki öbür ülkelerin çabucak hemen tamamının, yıllardır süregelen yıkım döngüsünden çıkmak ve istikrarlı, barışçıl, ekonomik kalkınmayı önceleyen bölgesel nizamın inşasına odaklanmak istediği bir devirde İsrail tarafından tekrar tetiklenmiştir. Münasebetiyle bu savaş yalnızca iki ülkenin değil; bölgeyi tekrar tanımlamak isteyen tüm aktörlerin önünde hem bir imtihan hem de bir kırılma anı olarak durmaktadır.
Gelinen noktada, İran’la girilen bu çatışma denkleminin nasıl sonuçlanacağının, Netanyahu’nun siyasi mesleğinin nasıl devam edeceği açısından belirleyici olacağı bedellendirilmektedir.”
Gerilimde 4 ülkenin pozisyonu
Raporda; Türkiye ve dünyanın üç büyük gücünün durumu ile ilgili de şu görüşlere yer verildi:
■ TÜRKİYE: Türkiye, krizin sönümlendirilmesi için diplomatik inisiyatiflere öncülük etme arayışındadır. Bu kapsamda iki temel kanal öne çıkmaktadır: Birincisi; İsrail’in akınlarına zımni takviye verdiği bedellendirilen ABD nezdindeki diplomatik teşebbüslerdir. Türkiye, Washington üzerinde baskı kurarak İsrail’in sonlandırılmasını sağlamaya çalışabilir. İkincisi ise Gazze sorununda olduğu üzere, bölge ülkeleri arasında iş birliği ve İsrail’in saldırganlığına karşı ortak duruş ve mümkünse yaptırım uygulanmasını sağlayarak İsrail’in sonlandırılmaya çalışılması olacaktır.
■ RUSYA: En muhtemel senaryo, Kremlin’in denetimli istikrar stratejisini sürdürmesidir; böylelikle Rusya, İran’a yönelik hava savunma modernizasyon kontratlarını hızlandırsa dahi sevkiyatları sembolik ölçekte tutarak İsrail’le çatışma riskini minimize etmektedir.
■ ÇİN: Çin’in, gerginliğin azaltılması davetinde bulunurken tıpkı vakitte İsrail’i saldırgan davranışlarından ötürü kınayan daha İran yanlısı bir durum alması bekleniyor. Lakin bu telaffuzun direkt bir dayanağa dönüşme ihtimali Çin’in dış siyaset stratejisi açısından düşük bir ihtimal.
■ ABD: Gazze’de yapabileceği çok bir şey kalmamışken İran üzerinden İsrail’de harika durum oluşturma eforu Netanyahu’nun siyaseten çok fazla seçeneği kalmadığının göstergesi. Trump’ın taleplerine karşın İran’a saldırması da, İsrail’in alanda daha başına buyruk hareket edeceğinin işareti.
