MİA’dan yapılan yazılı açıklamaya nazaran, raporda, “örgütün kıta genelinde vilayetleşme” stratejisiyle kurduğu yapıların, sırf güvenlik değil siyasi, toplumsal ve çevresel boyutlarıyla kıymetlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

Afrika’da yer bulan radikalleşmenin, yalnızca ideolojik değil, etnik ayrışmalar, yapısal eşitsizlikler ve çevresel krizlerle de direkt bağlı olduğu belirtilen raporda, tespit edilen dinamikler çerçevesinde hem ulusal hem milletlerarası güvenlik siyasetleri için stratejik teklifler geliştirildi.

Raporda, terör örgütü DEAŞ’ın, Irak ve Suriye’deki kayıplarının akabinde stratejik odağını Afrika’ya kaydırdığı, kıtadaki zayıf devlet yapıları, sosyoekonomik eşitsizlikler ve güvenlik boşluklarının örgüt için yeni fırsatlar doğurduğu vurgulandı.

Terör örgütü DEAŞ’ın, Afrika coğrafyasında vilayet sistemi üzerinden tekrar yapılandığı ve lokal dinamiklerle uyumlu ilgiler geliştirdiğine dikkatin çekildiği raporda, örgütün Sahel’den Mozambik’e kadar uzanan geniş bir alanda aktifliğini artırdığı tespit edildi ve klasik merkezi yapıdan ademi merkeziyetçi bir modele yöneldiği anlatıldı.

TERÖR ÖRGÜTÜ DEAŞ

Raporda, terör örgütü DEAŞ’ın “vilayetleşme stratejisi”yle Afrika’da kalıcı yapılar inşa ettiği aktarılırken, Libya ve Sina’dan başlayan bu yayılımın, örgütün Batı Afrika, Orta Afrika ve Sahel yapılarını doğurduğuna dikkat çekildi.

Her bir yapının, mahallî şartlara nazaran şekillenen stratejiler benimsediği belirtilen raporda, örgütün esnek ve kesimli bir ağ halinde faaliyet gösterdiğine, bu yapısal geçişin, terör örgütü DEAŞ’ın merkezi denetim anlayışını kıymetli ölçüde dönüştürdüğüne işaret edildi.

Rapor ayrıyeten, Afrika’daki radikalleşmenin sırf ideolojik münasebetlere dayanmadığını, etnik ve dini ayrışmalar, genç işsizliği, kamu hizmetlerindeki eksiklikler ve siyasi dışlanma üzere yapısal meselelerden da beslendiğini kaydederken, terör örgütü DEAŞ’ın, bilhassa genç erkekleri gaye alarak aidiyet ve ekonomik teminat vadettiğine vurgu yapıldı.

Terör örgütü DEAŞ’ın, birtakım bölgelerde ise halkla kurduğu bağlar aracılığıyla mahallî meşruiyet sağlamaya çalıştığına dikkatin çekildiği raporda, bu durumun, radikalleşmenin çok boyutlu tabiatını nasıl gözler önüne serdiği anlatıldı.

HİBRİT EKONOMİK YAPI

Rapora nazaran, terör örgütü DEAŞ, klasik petrol gelirlerinin yerine kaçakçılık, fidye, uyuşturucu ve silah ticareti üzere yasa dışı gelir kaynaklarına yönelmiş durumda. Tarım eserlerinden zorla vergi alma üzere uygulamaların da olduğuna değinilen raporda, terör örgütü DEAŞ’ın bu tarafıyla çatışma iktisadının merkez aktörlerinden biri haline geldiği, hibrit ekonomik yapısıyla hata ağlarıyla iç içe geçmiş bir model sergilediği kaydedildi.

Raporda, terör örgütü DEAŞ’ın el üretimi patlayıcılar, sivil maksatlara yönelik baskınlar ve insansız hava araçları üzere taktiklerle aktifliğini artırdığı belirtildi.

Yerel materyal ve düşük maliyetli sistemlerin kullanımının, örgüte avantaj sağladığına işaret edilen raporda, bu taktiklerin, Mali, Mozambik ve Nijerya’da değerli güvenlik zafiyetlerine neden olduğu, bu esnekliğin örgütün müdahalelere karşı dirençli kalmasına katkı sağladığı belirtildi.

ÇEVRESEL KRİZLER

Raporda, çevresel krizlerin terör örgütü DEAŞ’ın yükselişine dayanak verdiği, kuraklık, göç ve su kaynaklarının tükenmesi üzere faktörlerin, bilhassa tarıma dayalı ekonomilerde birey ve toplulukları savunmasız bıraktığı söz edildi.

Terör örgütü DEAŞ’ın, bu şartlarda sunduğu alternatif sistem teklifleriyle cazip bir aktöre dönüşebildiğine dikkatin çekildiği raporda, bu bağlamda çevresel problemlerin da güvenlik stratejilerine entegre edilmesi gerektiğine vurgu yapıldı.

Rapor, pek çok Afrika ülkesindeki yönetişim zaaflarının, terör örgütü DEAŞ için de elverişli ortam yarattığını ortaya koydu.

Sınır güvenliğinin sağlanamaması, mahallî güvenlik güçlerinin yetersizliği ve halkla devlet ortasındaki uzaklığın, örgütün aktifliğini artırdığına vurgu yapılan raporda, yolsuzluk ve toplumsal adaletsizliklerin, halkın devlete olan itimadını aşındırdığına dikkat çekildi.

TÜRKİYE’NİN ROLÜ

Milli İstihbarat Akademisi raporunda, Türkiye dahil memleketler arası aktörlerin müdahalelerinin, terör örgütü DEAŞ’ın Orta Doğu’daki tesirini sınırladığını, lakin örgütün stratejik olarak Afrika’ya kaydığını vurguladı.

Bu durumun, bölgesel güvenlik işbirliğinin güçlendirilmesi ve kalkınma temelli stratejilerin geliştirilmesi gerekliliğini ortaya koyduğuna işaret edilen raporda, eğitim, deradikalizasyon programları, propaganda zıddı stratejiler ve şeffaf yönetişim ıslahatları önerildi. Bu üslup bir yaklaşımın terörle uğraşta uzun vadeli muvaffakiyet için kaçınılmaz olduğu tabir edildi.

ETNİK UZLAŞI

Raporda, terör örgütü DEAŞ’ın insan kaynağı yapısında etnik tansiyonların belirleyici rol oynadığına da dikkat çekilerek, siyasi dışlanma, etnik ayrışma ve rekabetin, örgütlerin güçlenmesini kolaylaştırdığı anlatıldı.

Şiddet içeren radikalleşme süreçlerinin sadece ideolojik saiklerle değil, birebir vakitte bu etnik yapılarla da direkt bağlı olduğuna işaret edilen raporda, tahlil süreçlerinin etnik uzlaşıyı da içermesi gerektiğine vurgu yapıldı.

Öte yandan rapor, terör örgütü DEAŞ’la uğraşın sırf askeri formüllerle yürütülemeyeceğini de ortaya koydu.

Milli İstihbarat Akademisi raporunda, hukukun üstünlüğü, sivil toplumun güçlendirilmesi, bayan ve gençlerin desteklenmesi, inanç başkanlarının iştiraki üzere başlıklarda tahlil teklifleri sundu.

Bu çerçevede eğitim programları ve medya işbirliklerinin bu çok boyutlu çabanın kesimleri ortasında yer aldığına vurgu yapılan raporda, bu yaklaşım sayesinde sadece örgütle değil, onun beslendiği toplumsal yerlerle de tesirli uğraş yürütülebileceği değerlendirildi.

Rapora, Ulusal İstihbarat Akademisinin resmi internet sitesi “mia.edu.tr” üzerinden erişim sağlanabiliyor.