Salda Gölü’ndeki magnezyum karbonatların, Mars’ta eski bir göl yatağı olan Jezero Krateri’ndekilere benzerlik göstermesi sonrası ABD Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) ile bilim dünyasının ilgisi Salda Gölü’ne çevrildi.
NASA’nın gönderdiği “Perseverance” aracı Mars’taki misyonunu sürdürürken, İstanbul Teknik Üniversitesinden bilim insanları Salda Gölü ve Göller Bölgesi’ndeki kayaçları inceleyerek Mars çalışmalarına katkı sağlıyor.
İstanbul Teknik Üniversitesi Jeomikrobiyoloji-Biyojeokimya Laboratuvarı ile Universty College of London’daki Mullard Space Science Laboratory (MSSL) ortasında yapılan ortak bilimsel çalışma kapsamında Göller Bölgesi’ndeki kayaçlar incelenecek.
Proje kapsamında Rosalind Franklin Mars gezgini üzerinde bulunan PanCam ve Enfys aygıtları ile MSSL laboratuvarında bu aygıtlara ilişkin emülatörler kullanılarak kayaçlar tahlil edilecek.
Uzaktan algılama prosedürüyle bu kayaçların içerdiği jeokimyasal datalar ve jeolojik bilgiler ortaya konulacak. Elde edilen bilgiler yardımıyla Mars’taki magnezyum karbonatların nasıl oluştuğu hakkında bilgi edinilecek.
İstanbul Teknik Üniversitesi Maden Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Kısmı Öğretim Üyesi Jeomikrobiyoloji-Biyojeokimya Araştırma Kümesi Önderi Prof. Dr. Nurgül Balcı, AA muhabirine, Salda Gölü’ndeki kayaçların yanı sıra Göller Bölgesi’ndeki öbür kayaçlardan da farklı örnekler alacaklarını söyledi.
Mars’ta magnezyum karbonatların çok yaygın bulunduğunu vurgulayan Balcı, “Göller Bölgesi’nde de yaygın olarak bulunan magnezyum karbonatlar çok farklı hallerde oluşmuş olabilir. Bu farklı halde oluşumların her biri kayaçların üzerinde farklı izler bırakır. Biz bu izlere bakarak Mars’ta magnezyum karbonatların kökeni hakkında yeni datalar üreteceğiz.” dedi.
Balcı, Universty College of London’daki Mars Laboratuvarı’nda da emsal çalışmalar olduğunu ve ortak çalışmaya karar verdiklerini kaydetti.
Çalışma kapsamında Göller Bölgesi’ndeki farklı kayaçlardan örneklemeler alacaklarını anlatan Balcı, “Halihazırda Rosalind Franklin sondası üzerinde yapılan spektral tahliller (ışık yoluyla) var, tıpkı tahlilleri buradaki kayaçlara da uygulayacağız. Yani uzaktan algılama prosedürüyle bu kayaçların içerdiği jeokimyasal bilgiler ve jeolojik dataları ortaya koyacağız. Elde ettiğimiz datalarla Mars’taki kayaçları karşılaştırmaya çalışacağız.” diye konuştu.
”SALDA BİZİM İÇİN BU CİNS ÇALIŞMALARA AÇILAN BİLİMSEL KAPI OLDU”
Balcı, Mars’taki kayaçların dünyaya gelmeden içeriğindeki ayrıntıları anlamanın imkansıza yakın olduğunu vurgulayarak, şöyle konuştu:
“Mars’taki karbonatlar bize diyor ki ‘Burada bir vakitler çok derin su tesirleri, ırmaklar, büyük su sirkülasyonu vardı. Ben bunun sonucunda oluştum’ fakat bu oluşum sonucunu ayrıntılandırmak, su kütlesini, suyun döngüsünü anlayabilmek için daha ayrıntılı bilgilere muhtaçlığımız var. Bu nedenle Salda ve etrafındaki benzeri kayaçlardan yola çıkarak oluşan bu karbonatlarda bütün bu datalar gizli. Mars’ta uygulanan ölçüm teknikleriyle buradaki ölçüm tekniklerini birleştireceğiz, uzaktan algılama yollarını de kullanacağız ve misal olan kayaçları eşleştirmiş olacağız.”
Çalışma kapsamında en âlâ örneğin Salda Gölü olduğunu belirten Balcı, buranın kendileri için bu tıp çalışmalara açılan bilimsel kapı olduğunu lisana getirdi.
Balcı, Göller Bölgesi’nde düşündüklerinden çok daha fazla jeolojik, mineralojik benzerliklerin olduğunu keşfettiklerini söyledi.
Yapılacak çalışmanın yer küre dışındaki hayat arayışı için bir iz oluşturacağı üzere tıpkı vakitte gençler için de bilimsel merakı uyandıracağını belirten Balcı, kurulma teklifinde bulunduğu ve yakında açılacak olan Salda Bilim Merkezi’ne de bu bahiste kıymetli misyonlar düşeceğini kaydetti.
