Eren Koca – İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya’nın Karayolları Trafik Kanunu’nda yapılacak düzenlemelere ait açıklamasında faaliyete geçecek taşınabilir uygulama ile vatandaşların radar bölgelerini görebileceğini belirtmişti. Bu açıklamaların akabinde navigasyon uygulamalarının “polis noktası bildirimi” özelliği tartışmalara neden oldu. Google Haritalar, polis bildirimleri uygulamasını yenileyip “Hız Tuzağı” seçeneği yerine, çok daha kapsamlı “Polis” bildirim özelliğini getirmişti. Artık uygulamada bunun yerine “Polis” seçeneği bulunurken, kullanıcılar yalnızca radar bölgelerini değil tüm polis noktalarını paylaşabiliyor. İnternette yer alan farklı birtakım uygulamalarda ise emsal biçimde polis noktası bildirimi, çevirme, güvenlik uygulaması yapılan yerlerin bildirimleri yer alıyor. Bu durumun kamu güvenliği açısından risk oluşturabileceğini pahalandıran uzmanlar Milliyet’e şunları söyledi:
‘Suçluya yol gösterir’
Türk-Alman Üniversitesi Ceza Hukuku Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Kemal Yıldız: Karayolları Trafik Kanunu’nun 51. unsurunun 5. fıkrasına nazaran sürat sonlarının aşılıp aşılmadığını, tespit etmekte kullanılan aygıtların yerini tespit yahut sürücüyü ikaz eden her türlü aygıtın imalı, ithali ve araçlarda bulundurulması yasaktır. Tıpkı unsurun 6. fıkrasına nazaran bu aygıtları imal, ithal etme, araçlarında bulunduranlar için para ve mahpus cezası öngörülmüştür. Muhtemelen bu yasak/ceza ve Devlet yetkililerinin bu istikametteki talepleri doğrultusunda Google Haritalar uygulamasından radarların yerlerini göstermeye son verdi. Şayet bu uygulama sabit polis noktalarını değil de anlık polis noktalarını gösteriyorsa, hata şüphelisi şahısların kolluk kontrollerinden kaçmaları konusunda bir kolaylık sağlayacaktır.
‘Kanuni boşluk var’
Avukat Merve Uçanok: Bu bahiste esasen bir yasal boşluk var. Radar aygıtlarının frekans vb. ayarlarını bozacak aygıtlar kullanarak ceza kesilmesini engelleyen şoförler için kanunda ayrıyeten ceza öngörülmüş. Lakin haritalarda yer belirtmek tam olarak bu ihlali oluşturmadığından türel boşluk doğuyor.
‘Güvenlik açısından risk’
Bilişim Hukukçusu Sefa Karcıoğlu: Sürat hududunu tespit eden aygıtların yani radarların kullanılmadan evvel şoförler ikaz levhalarıyla uyarılmalıdır. Hakikaten Yargıtay’da yol kullanıcılarına evvelce bilgilendirme yapılması gerektiğini belirtmektedir. Harita uygulamalarının bu kapsamda kullanılması yasaldır. Haritalar üzerinden polis noktalarını gören şahısların bu noktaları tercih etmemesi ise bir güvenlik açığı oluşturabilir.
‘Bazı ülkelerde yasak’
Adli Bilişim Uzmanı Mustafa Sansar: Aslında bu özellik dünyada uzun vakittir kullanılıyor. Birinci olarak ABD, İngiltere üzere ülkelerde 2019’da test edilmeye başlanmış. Türkiye’de de 2020 üzere birtakım kullanıcılar bu özelliği kullanmaya başlamış. Kimi ülkelerde polisin yerini göstermek yasak. Türkiye’de şu an için yasal bir mahzur görünmüyor lakin bu durum tartışmalı.
‘Cezayı etkisiz kılabilir’
Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık: Teknik olarak bu sistem, kullanıcıların paylaşımıyla işliyor. Bir kullanıcı bu bildirimleri gördüğünde, ilgili güzergâhta bir kontrol olduğunu anlayarak rotasını değiştirebilir. Cezai uygulamaları etkisiz hale getiren bir alt yapıya hizmet ediyor.
‘Kurnazlık kültürümüz var’
Üsküdar Üniversitesi Sosyoloji Kısım Lideri Prof. Dr. Barış Erdoğan: Maalesef Keloğlan öyküleriyle kültürel kodlarımızda cisimleşen ‘kurnazlık kültürü’müz var. Devleti daha çok denetleyen ve aralı bir otorite olarak algılayan vatandaş onun kurallarını çiğnemeyi kendince yasallaştırıyor. Bu türlü bireyler gemisini yürüten kaptan olarak onaylanıyor. Meğer bu anlayış toplumsal inancı ve birlikte yaşama ahlakını alt üst ediyor. Kendi çıkarı uğruna oburunun hayatını riske atmayı ‘uyanıklık’ olarak görmeye başladığımız anda toplum olarak çözülmenin eşiğine geliriz. Bu nedenle yalnızca yasal yaptırımlar değil toplumsal vicdanı da tekrar inşa etmemiz koşul.
