Kurtulmuş, Meclis Tören Salonu’nda, İçişleri Bakanlığı ile Hukuki Araştırmalar Derneğince düzenlenen “Türkiye’nin Sivil Anayasa Seyahati Projesi”nin kapanış programında yaptığı konuşmada, Türkiye’de uzun yıllardır yeni anayasa ve sivil anayasa konusunun tartışıldığını belirtti.
“TÜRKİYE’NİN BU COĞRAFYADA GÜÇLÜ OLMAKTAN ÖTEKİ BİR YOLU YOKTUR”
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, “Anayasa hakkında kelamı olan herkesin kelamını dinlemeye hazırız. Makul ve sahiden milletin hayrına kim ne söylerse sonuna kadar kelamını dinleriz. Bir tek kelamı dinlemeyiz; ‘Bu Meclis’in anayasa yapma yetkisi yoktur’ kelamını asla dinlemeyiz.” dedi.
Mevcut 1982 Anayasası’nın, kabul edilmesinin sonraki gününden itibaren tartışmaların konusu olduğuna işaret eden Kurtulmuş, yeni bir periyodun başlangıcında bulunulduğunu kaydetti.
Kurtulmuş, dünyada sert rüzgarların eseceği bir periyoda girildiğini, bu periyotta dikkatli olunması gerektiğini vurguladı. Yeni devrin kaideleri içerisinde Türkiye’nin, ayaklarını güçlü formda yere basmak zorunda olduğunu aktaran Kurtulmuş, “Türkiye’nin bu coğrafyada güçlü olmaktan öbür bir yolu yoktur.” dedi.
Gücün yalnızca maddi güçten ibaret olmadığına işaret eden Kurtulmuş, güçlü olmanın temel ögesinin, devlet ve millet olarak güçlü olmaktan, millet-devlet birleşmesinin sağlanmasından ve daima birlikte güçlü biçimde geleceğe yürümekten geçtiğini kaydetti.
Güçlü Türkiye’nin en değerli sıkıntılarından birisinin toplumsal birlik, beraberlik, bütünleşme ve devlet-millet kaynaşması olduğunu anlatan Kurtulmuş, bu hususlarda güzel ve güçlü adımlar atıldığını söyledi.
“Güçlü biçimde yürümenin temel ögelerinden birisinin de yeni bir anayasa olduğu, yeni bir anayasa muhtaçlığı olduğu hiç kuşkusuzdur.” diyen Kurtulmuş, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Yeni bir anayasa yapmak, ‘en yeterli hukuk metnini kim hazırladı yarışı’ değildir. Bu salonda bulunan rastgele iki, üç arkadaşımızı bir odaya koysak akşama kadar çok hoş bir anayasa hazırlayabilirler. Beceri bir hukuk metni hazırlamak değil. Beceri milleti birleştirecek, bütünleştirecek bir toplumsal anlayışı ortaya koyabilmektir. Bu manada yeni, orijinal, çağın gereklerine uyan, milletin talep ve beklentilerini karşılayan yeni bir toplumsal mukaveleyi ortaya koyabilmektir. Bunun için Türkiye’de vakit, hakikaten tam bu vakittir. Birliğimizi korumak, Türkiye’nin daha güçlü halde ileriye hakikat yürümesini sağlayabilmek için ümit ediyorum ki yeni bir anayasa yapmak, yeni bir toplumsal mukaveleyi gerçekleştirmek mümkün olur.”
“BU SORUN RASTGELE BİR SİYASİ PARTİNİN TEK BAŞINA KENDİ SIKINTISI OLAMAZ”
Kurtulmuş, Türkiye üzere büyük millet için anayasaların, toplumsal manada bir orkestra şefi olduğunun altını çizdi.
Herkesin birebir besteyi söylediği, birebir gayelere yürüdüğü Türkiye’nin en kıymetli sıkıntılarından birsinin yeni ve sivil anayasa olduğunu tabir eden Kurtulmuş, bu mevzunun önemsenmesi gerektiğini vurguladı.
Kurtulmuş, “Bu sıkıntı rastgele bir siyasi partinin, rastgele bir siyasi şahsiyetin tek başına kendi problemi olamaz. Bu sorun 86 milyon Türkiye’nin ortak sorunudur. Bu sıkıntı partiler üstü, siyaset üstü bir sıkıntıdır, bir millet mukavelesidir. Hatta açık söyleyeyim; bugünün 86 milyonunun da problemi değildir. Yeni ve sivil bir anayasa, Türk milletinin gelecek jenerasyonlarını kurtaracak, gelecek jenerasyonlarını güçlü kılacak yeni bir kontrattır, yeni bir yol haritasıdır. Onun için bunu büyük bir titizlikle hiçbir biçimde siyasal hesapların hesaplaşma alanı haline çevirmeden güçlü bir halde sürdürmek ve sonuç almak zorundayız.” biçiminde konuştu.
Türkiye’nin, güçlü anayasacılık müktesebatına sahip olduğuna işaret eden Kurtulmuş, mevcut Anayasa’nın milletin talep ve beklentilerinin gerisinde, millete uygun olmayan “dar bir gömlek” olduğunu belirtti.
Yeni anayasanın temel nitelikleri üzerinde uzlaşılması, ilgili teknikleri belirleyerek çalışılması gerektiğini aktaran Kurtulmuş, “Hiç elbet herkes farklı özellikler söyleyebilir. Lakin herhalde hepimizin ittifak halinde olacağımız, yeni anayasanın 4 temel özelliği olmak zorundadır. Bunlardan birisi sivil olmasıdır. Sivil olmaktan kasıt yalnızca üniformasızlar tarafından yazılması yani sivil vatandaşlar tarafından değil, tıpkı halde anayasanın oluşma sürecinin de sivil bir mantıkla ve iştirakçi bir üslupla olmasıdır.” değerlendirmesinde bulundu.
“ANAYASAYI YAPMAK, MİLLETİN BİZATİHİ TAMAMININ ORTAK SORUMLULUĞUDUR”
TBMM Başkanı Kurtulmuş, yeni anayasa sürecinde herkesin söyleyeceği kelamın değerli olduğunun altını çizdi.
Anayasanın demokratik de olması gerektiğini vurgulayan Kurtulmuş, mevcut Anayasa’ya ait “vesayetçi, darbeci anayasa” tabirlerinin yalnızca tespitlerden ya da sloganlardan ibaret olmadığını lisana getirdi.
Kurtulmuş, 1961 ve 1982 anayasalarının, uzlaşılarak metin yazılması yerine “Darbe olarak metin yaptık, millet buna alışır” mantığıyla yazıldığını kaydetti.
Demokrat zihniyetin ortaya konulması için “darbeci, vesayetçi, seçkinci” anlayışla anayasa yazma alışkanlığının terk edilmesi gerektiğini belirten Kurtulmuş, “Anayasayı yapmak yalnızca Yasama Meclisi’nin işi değildir. Anayasayı yapmak, milletin bizatihi tamamının ortak sorumluluğudur. Herkes kelamını, sesini ortaya koyar ve demokratik bir süreçte anayasalar kamil hale gelir.” dedi.
Anayasaların özgürlükçü vasfının da bulunması gerektiğini lisana getiren Kurtulmuş, mevcut Anayasa’daki hak ve özgürlüklerle ilgili hususlar okunduğunda “seçkinci zihniyetin” görüldüğünü vurguladı.
Kurtulmuş, “Bir özgürlükten bahsediyor, çabucak gerisinden ‘Ama’, ‘Fakat’ diyerek o özgürlükleri daha en başında nasıl kısıtlayacağını anayasal bir metin haline getiriyor. Münasebetiyle özgürlükçü olmak yalnızca lafzen özgürlükçü olmak değil, özgürlükçü mantığı anayasaya zerk etmek, anayasayı o mantıkla ele almakla mümkündür.” diye konuştu.
“ÖNÜMÜZE BAKMAK VE İLERİYE HAKİKAT HAZIRLIK YAPMAK ZORUNDAYIZ”
Bir zümrenin, bir sınıfın, bir partinin değil, milletin bütün kısımlarının farklılıklarıyla benimsediği bir anayasa olması gerektiğini kaydeden Kurtulmuş, mevcut Anayasa’nın temel özellikler bakımından önemli dertlerinin, eksikliklerinin bulunduğuna dikkati çekti.
Kurtulmuş, “Türkiye’nin bu kadar büyük anayasacılık müktesebatı varken, önümüze bakmak ve ileriye yanlışsız hazırlık yapmak zorundayız.” dedi.
Siyasi ve fikri birikimin, geçmişle arbede etmeyi değil, geçmişten ders çıkararak daha güçlü bir gelecek kurmayı gerektirdiğini belirten Kurtulmuş, “Darbecilerin nasıl Anayasa’da hangi unsurları isteyerek, emrederek Anayasa’yı o kelamda hocalara yazdırdıklarını biliyoruz. Lakin sonuçta bu, Türkiye’nin geçmişte kalan son derece karanlık birikimidir. Artık bundan kurtulmak vaktidir. Birebir kusura bir daha düşmemek; bir daha anayasayı bir sınıfın, bir zümrenin, seçkinci bir kümenin istekleri çerçevesinde değil, 86 milyonun tamamının istekleri çerçevesinde iştirakçi, özgürlükçü bir halde yapmak üzerimize düşen en temel sorumluluklardan birisidir.” değerlendirmesinde bulundu.
TBMM Başkanı Kurtulmuş, süreci titiz bir halde yürütmek; toplumda var olan bu talebi birtakım kısır tartışmaların gündemi olmanın uzağında Türkiye’nin geleceğinin ana hususlarından birisi olarak ele almak; zorlaşacak global ve bölgesel kaideler çerçevesinde Türkiye’nin güçlü bir biçimde yoluna devam etmesinin en kıymetli araçlarından birisi olarak görmenin görevleri olmaları gerektiğini vurguladı.
Mevcut Anayasa’nın lisanı bakımından eleştirilebileceğini söyleyen Kurtulmuş, “Anayasanın lisanından evvel ruhundan başlayarak, ruhundan lisanına kadar tamamının bu manada yeni bir sivil perspektifle ele alınması, iştirakçi bir üslupla gerçekleştirilmesi kuraldır. Bu süreç halkın kesinlikle bütün kısımlarının işin içerisinde olacağı kıymetli bir süreç olmalıdır.” sözünü kullandı.
“POSTALLARIN GÖLGESİNDEKİ ANAYASA’DAN KURTULMAMIZ LAZIM”
TBMM Başkanı Kurtulmuş, anayasanın dilinin sarih, açık ve anlaşılır bir halde yazılmasının koşul olduğunu belirterek, şunları kaydetti:
“Anayasa, hukuk profesörleri ya da avukatlar, yargıçlar için değil; halk için hazırlanmış bir metindir. Halkın hazırladığı bir mutabakat metnidir. Bu çerçevede hiç elbet postalların gölgesindeki Anayasa’dan kurtulmamız lazım. Ve o denli bir halde Türkiye’yi sivil siyaset alanını bu anayasada garanti altına almamız gerekir ki, bir daha hiçbir kimsenin gece hayalinde bile darbe yaparak yeni bir anayasa yapacağını düşünemeyeceği bir Türkiye’yi bu anayasaya nakşetmek mecburiyetindeyiz.”
Anayasanın mümkün olduğu kadar kısa, net ve açık olması gerektiğinin altını çizen Kurtulmuş, temel hak ve özgürlükler konusunu günün gerekleri çerçevesinde tekrar ele almanın, hak ve özgürlükleri genişleten bir anlayışla tertip etmenin zorunlu olduğunu söyledi. Ayrıyeten milletlerarası hukuk normlarına uygunluğun da kıymetine işaret eden Kurtulmuş, iştirakçi ve uzlaşıcı bir sürecin devam etmesi temennisinde bulundu.
Kurtulmuş, “Anayasa hakkında kelamı olan herkesin kelamını dinlemeye hazırız. Makul ve hakikaten milletin hayrına kim ne söylerse sonuna kadar kelamını dinleriz. Bir tek kelamı dinlemeyiz; ‘Bu Meclis’in anayasa yapma yetkisi yoktur’ kelamını asla dinlemeyiz.” dedi.
“KURUCU MECLİS OLMASI İÇİN ŞU MECLİSİN BAHÇESİNDE TANKLARIN MI DOLAŞMASI LAZIM?”
Bu Meclisin, milletin hür iradesiyle oluşmuş bir meclis olduğunu belirten Kurtulmuş, konuşmasını şöyle sürdürdü:
“Bu Meclis nasıl yasa yapma yetkisine sahipse, bu Meclis yeni bir anayasa yapma yetkisine de sahiptir. Efendim ‘Kurucu meclis değildir’. Allah aşkına kurucu meclis olması için şu Meclisin bahçesinde, koridorunda tankların mı dolaşması lazım? Kâfi artık bu millet kendi sivil iradesiyle anayasayı yapar. Seçtiği meclis, seçtiği milletvekilleri aracılığıyla yapar. Gönlümüz dilek eder ki en yüksek konsensüsle Meclisteki bu çalışmalar yasalaşma sürecini tamamlasın ve milletin önünde nitekim hepimizi iftihar edeceği, sonraki kuşaklara büyük bir miras olarak bırakacağımız sivil, özgürlükçü, demokrat ve kapsayıcı bir anayasayı yapma imkanımız olsun. Ben Türkiye’nin bugün bu büyük olgunluğa sahip olduğunu düşünüyorum. TBMM’nin böylesine büyük bir güce sahip olduğunu da düşünüyorum.
Ayrıca Venedik kriterlerini de bir sefer daha ‘Meclis anayasa yapamaz’ diyenlere hatırlatmak istiyorum. Venedik kriterlerine nazaran anayasa değiştirebilecek, yasa yapabilme yetkisine sahip her meclis, yeni anayasa yapma gücüne de sahiptir. Yani yeri geldiği vakit batılı normlardan bahsedenlerin, yeri geldiği vakit batılı normların çok gerisinde bir hal sergilemesini asla uygun bulmadığımı tabir etmek istiyorum. Türkiye bunları çok geride bıraktı.”
TBMM Başkanı Kurtulmuş, “Bu milleti ileriye taşıyacak, bu milletin önünü açacak bir toplumsal mukaveleyi inşallah daima birlikte yapmak mümkün olur.” temennisini dile getirdi.
Programa, İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, HÜDA PAR Genel Lideri Zekeriya Yapıcıoğlu, Tüzel Araştırmalar Derneği Genel Başkanı Hasan Oymak, milletvekilleri ile çok sayıda davetli katıldı.
