AYDIN HASAN/ASENA YATAĞAN- Uzmanlar; İsrail’in İran’a yönelik hücumlarını ve İran’ın iç siyasetine olası yansımaları açılarından Milliyet’e kıymetlendirdi.
‘ABD içinde’
Emekli Büyükelçi Uluç Özülker: ABD bu işin topyekun içindedir. Dün 200 uçak kalkıyor. İsrail’in elindeki demode uçaklar bunlar ve sayıca da az. Münasebetiyle havada yakıt ikmali yapmaları çok hudutlu. Amerikalılar yardım ettiler. Kesin olan bir şey var, Orta Doğu tekrar karışıyor. Bölgesel bir savaşa gerçek masraf mi? Masraf. İran burada kesinlikle itibarını kurtarmak için yanıt verecek. Şayet bu yanıt bu türlü gerçekten söylediği üzere İsrail’de önemli bir hasara yol açabilecek bir sonuç verirse iş büyür. Yapacak gücü var mıdır? Unutmayın ki Acem palavrası çok kullanılan bir tabirdir.
‘Trump’a da cevap’
ANKASAM Lideri Prof. Dr. Mehmet Seyfettin Erol: İsrail, durdurulamaz bir güç olduğu iletisini vermiştir. ABD’nin, Trump’ın İsrail üzerinde belirleyici bir aktör olmaktan çok uzak olduğu, İsrail çıkarlarının ABD siyasetlerinin önünde bulunduğu bildirisi da bunun içerisinde yer alıyor. Bu taarruzlar, Netanyahu’nun
Trump’a da bir karşılığı niteliğinde. İsrail, İran’ın imajına bu bağlamda çok önemli bir darbe vurmuştur. Güçsüz rejim manzarası, İran içerisindeki farklı kısımları daha da cesaretlendirebilir. İran ordusu ve İhtilal Muhafızları ortasındaki kopukluk, uyum sorunu ve hatta bu bağlamda sistem içi güç gayretinin boyutu bu akınlar ile ortaya konuldu.
Klasik/konvansiyel silah sistemleri ve savaş anlayışının ötesinde çok daha komplike, ileri teknoloji ve güçlü bir uyumu gerektiren bir yeni kuşak bir harp tipi ile karşı karşıya kalındığı, insani ve teknik istihbaratın, münasebetiyle da hayalet ordular olarak nitelendirilen istihbarat örgütlerinin ve alanda faal olarak varlığını devam ettirebilen kullanışlı aktörlerin, vekil aktörlerin önemi bir defa daha görülmüştür. İran füze ve drone’larının başlı başına birer caydırıcı güç olmadığı, İran’ın elektromanyetik silah sistemleri noktasında çok zayıf olduğu, hava kuvvetlerinin etkisiz elemandan öteye bir mana taşımadığı da teyit edilmiştir.
‘Rasyonel çıkış uzlaşmak’
Marmara Üniversitesi’nden Dr. Bilgehan Alagöz ise, toplumsal medyadan “İran maalesef Biden periyodundaki üzere bir konum aldı ve Trump’ın kararlı tavrını öngöremedi. Müzakereleri uzatmanın maliyeti ağır oldu. Rasyonel çıkış: Uranyum zenginleştirmesini durdurmak ve Suudi Arabistan üzere bölge ülkeleriyle bir konsorsiyumda uzlaşmak” görüşünü lisana getirdi.
‘Üst seviyeden caydırıcılık mesajı’
Milli İstihbarat Akademisi Lider Yardımcısı Hakkı Uygur: İran için artık varoluş yok oluş problemi. Elindeki her imkanla telafi etmeye çalışacaktır, caydırıcılığı çok yıprandı. Caydırıcı bir adım atamazsa rejim çöküşüne kadar gidecek bu. İran hücumları Körfez’de Amerikan üslerinin olduğu yerlerde olabilir. Hürmüz Boğazı’nı kapatma, enerji krizine neden olma ihtimali, tahminen iki-üç adım sonraki evresi olur. İsrail, İran’ın sert gücünü maksat alıyor; “Cevap vermeye kalkışma. Sadece savunmasız nükleer tesisleri, altyapıları değil, en sert gücünü, kumandanlarını da maksat alırım. Gerekirse daha büyük yerlere de gider” formunda üst seviyeden bir caydırıcılık iletisi verdi.
